Một nửa vốn nhà nước, một nửa huy động từ tư nhân
Cấu trúc của gói vốn mới đáng chú ý ở cách chia phần. BII sẽ trực tiếp đầu tư khoảng một nửa trong tổng số 1,6 tỷ đô la Mỹ, phần còn lại được huy động từ các nhà đầu tư tư nhân. Một phần đáng kể của khoản vốn sẽ đi qua British Climate Partners (sáng kiến tài chính khí hậu của Anh ra mắt đầu năm nay, dành cho các nền kinh tế châu Á tăng trưởng nhanh và có lượng phát thải lớn). Các quốc gia trong phạm vi của chiến lược gồm Philippines, Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Thái Lan, những nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào điện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch.
Danh mục đầu tư trải rộng trên năm mảng: phát điện từ năng lượng tái tạo, truyền tải điện, hạ tầng cho xe điện, quản lý rác thải và hạ tầng nước. Cách chọn danh mục này cho thấy trọng tâm không còn dừng ở việc xây thêm nhà máy điện sạch, mà mở sang khâu đưa điện tới người dùng, khâu sạc cho phương tiện điện và cả khả năng chống chịu với các rủi ro khí hậu liên quan tới nước và rác thải. Đây cũng là những mảng mà vốn tư nhân thường ngần ngại đi một mình vì thời gian thu hồi dài, nên vốn phát triển đóng vai trò mở đường.
Nền tảng đã có từ giai đoạn 2023 đến 2025
Chiến lược mới không bắt đầu từ con số không. Trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025, BII đã cam kết gần 400 triệu đô la Mỹ, khoảng 10.500 tỷ đồng, cho tài chính khí hậu tại Đông Nam Á, thông qua các doanh nghiệp năng lượng tái tạo, tổ chức tài chính và quỹ đầu tư. Tại Việt Nam, danh sách đối tác đã có các ngân hàng trong nước, bên cạnh các tổ chức trong khu vực như Ngân hàng Phát triển Châu Á và nhiều công ty điện mặt trời, điện tái tạo ở Philippines và Indonesia.
Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong khu vực, đồng thời kéo lượng phát thải đi xuống.
Mục tiêu được Tổng giám đốc BII Leslie Maasdorp nêu trong thông điệp về chiến lược Đông Nam Á, theo GMA News và The Manila Times ngày 12 và 13/10/2026
Kết quả của danh mục hiện hữu cũng được công bố khá cụ thể. Các dự án hạ tầng và khí hậu của BII tại Đông Nam Á đã hỗ trợ khoảng 358 MW công suất điện sạch đang vận hành hoặc đã lắp đặt, sản xuất hơn 556.000 MWh điện tái tạo (đơn vị đo sản lượng điện, tương đương 556 triệu kWh), tránh khoảng 368.000 tấn phát thải và hỗ trợ hơn 2.000 việc làm trực tiếp, việc làm vận hành và việc làm xây dựng tạm thời. Những con số này là cơ sở để BII đặt mục tiêu lớn hơn nhiều trong 5 năm tới, với công suất điện sạch cộng thêm gấp khoảng 5 lần mức đã đạt.
Vì sao Đông Nam Á cần dòng vốn này ngay lúc này
Đông Nam Á là một trong những khu vực có nhu cầu điện tăng nhanh nhất thế giới, trong khi phần lớn hệ thống điện vẫn dựa vào than và khí đốt. Nếu nhu cầu tăng được đáp bằng nguồn điện hóa thạch mới, lượng phát thải của khu vực sẽ khóa chặt trong nhiều thập kỷ vì tuổi đời của nhà máy nhiệt điện rất dài. Ngược lại, nếu vốn rẻ và vốn dài hạn tới sớm, các nước có thể xây thẳng lên hệ thống điện sạch hơn. Đó là lý do các cơ quan tài chính phát triển như BII thường nhấn mạnh vai trò kéo vốn tư nhân vào cùng, bởi nhu cầu đầu tư khí hậu của khu vực lớn hơn nhiều lần khả năng của riêng ngân sách nhà nước.
Với Việt Nam, sự hiện diện sẵn có của BII qua các đối tác tài chính trong nước là một điểm thuận lợi, vì kênh cho vay xanh qua ngân hàng thường tới được nhiều dự án vừa và nhỏ hơn kênh đầu tư trực tiếp. Tuy vậy, cam kết ở cấp khu vực chưa tự động thành dự án cụ thể ở từng quốc gia. Tốc độ giải ngân thật sẽ phụ thuộc vào danh mục dự án đủ điều kiện, cơ chế giá điện và truyền tải, cùng khả năng hấp thụ vốn của từng thị trường trong 5 năm tới.
Điều cần theo dõi trong thời gian tới
Ba câu hỏi sẽ quyết định giá trị thật của cam kết này. Thứ nhất, phần vốn huy động từ tư nhân có đạt đủ một nửa như thiết kế hay không, vì đây là phần khó nhất của mọi gói tài chính khí hậu. Thứ hai, vốn sẽ nghiêng về phát điện tái tạo hay được chia đều cho truyền tải, hạ tầng xe điện, rác thải và nước, những mảng ít được chú ý hơn nhưng quyết định khả năng chống chịu lâu dài. Thứ ba, mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, sẽ nhận được bao nhiêu dự án cụ thể và ở quy mô nào. Khi các dự án đầu tiên của chiến lược được công bố, bức tranh 1,8 GW điện sạch và gần 1,7 triệu tấn phát thải được tránh mới chuyển từ mục tiêu thành kết quả có thể kiểm chứng.
Đọc thêm: Ấn Độ phải cắt bỏ hơn 4% sản lượng điện mặt trời trong tháng 7 và tháng 8 dù vẫn thiếu điện: khi lưới điện chạy chậm hơn tốc độ lắp tấm pin · Châu Phi dự kiến lắp kỷ lục 17 GW điện mặt trời trong năm 2026: 36 trong 54 quốc gia cùng lập kỷ lục
Nguồn: BII, thông tin về chiến lược tài chính khí hậu 5 năm cho Đông Nam Á; GMA News, tin BII đặt mục tiêu 1,6 tỷ đô la Mỹ tài chính khí hậu cho Philippines và ASEAN (ngày 12/10/2026); The Manila Times, tin Anh dự kiến dành 1,6 tỷ đô la Mỹ cho dự án khí hậu Đông Nam Á (ngày 13/10/2026); TNGlobal, tin BII đặt mục tiêu 1,6 tỷ đô la Mỹ cho tài chính khí hậu Đông Nam Á (ngày 12/10/2026).
