Ngày 12/11, sau vài ngày nổ ra vụ bê bối diễn biến chóng mặt liên quan đến cáo buộc có quan hệ tình cảm với nhiều phụ nữ (trong đó có một người bị nghi là gián điệp Trung Quốc), ông Jensen Huang đã từ chức Giám đốc điều hành (CEO) của Nvidia. Hội đồng quản trị (HĐQT) đã bổ nhiệm Giám đốc Tài chính (CFO) Colette Kress làm CEO tạm quyền và ông Harvey Jones giữ chức Chủ tịch HĐQT đầu tiên trong lịch sử công ty.

Với cuộc họp công bố kết quả kinh doanh của Nvidia dự kiến diễn ra vào ngày 17/11, bà Kress, ông Jones cùng HĐQT Nvidia sẽ phải nhanh chóng xây dựng và truyền đạt một chiến lược nhằm ổn định doanh nghiệp có quy mô 42.000 nhân sự này. Tôi đã có cuộc trao đổi với bà Sandra Sucher, Giáo sư thực hành quản trị tại Trường Kinh doanh Harvard (HBS) và là đồng tác giả cuốn sách The Power of Trust: How Companies Build It, Lose It, Regain It (tạm dịch: Sức mạnh của niềm tin: Cách các công ty xây dựng, đánh mất và lấy lại niềm tin), để tìm hiểu những bước đi tiếp theo mà HĐQT cần thực hiện. Trong cuộc trò chuyện này, bà Sucher — người từng được HBR phỏng vấn ngay khi vụ bê bối mới nổ ra — đã thảo luận về các ưu tiên cấp bách của Nvidia, cuộc họp công bố kết quả kinh doanh sắp tới và quá trình tìm kiếm người kế nhiệm. Bà cũng lý giải cách các doanh nghiệp có thể phát triển đội ngũ lãnh đạo tương lai và giữ chân các giám đốc điều hành giàu kinh nghiệm trong giai đoạn khủng hoảng. Nội dung cuộc trò chuyện dưới đây đã được biên tập lại để bảo đảm tính súc tích và rõ ràng.

HBR: Nvidia đã xử lý 48 giờ đầu tiên của cuộc khủng hoảng này như thế nào?

Sandra Sucher: Họ đã chọn được một nhân sự rất phù hợp để dẫn dắt trong giai đoạn chuyển tiếp. Bà Colette Kress đã gắn bó với công ty 13 năm và trước đó có nền tảng vững chắc trong ngành công nghệ tại Cisco và Microsoft. Bà ấy sẽ làm rất tốt vai trò ổn định hoạt động kinh doanh. Trên cương vị CFO, bà cũng có sẵn mối quan hệ với giới theo dõi cổ phiếu Nvidia. Họ vốn đã quen nghe bà phát biểu trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, vì vậy sự kết nối này với Phố Wall và các nhà đầu tư sẽ mang lại tác động tích cực.

Ban lãnh đạo nên trả lời các câu hỏi ra sao khi toàn bộ câu chuyện vẫn đang tiếp tục hé lộ?

Điều hữu ích nhất là hãy nói: “Chúng tôi chưa biết điều đó”, khi đó là sự thật. Hãy thành thật về những gì bạn biết và những gì bạn chưa biết. Mọi người đều hiểu rằng các cuộc điều tra đang được tiến hành. Điều khiến tôi yên tâm hơn cả là được nghe về những bước đi mà công ty đang thực hiện trong cuộc điều tra nội bộ của chính mình. Bên cạnh việc hợp tác với các cơ quan chức năng bên ngoài, doanh nghiệp có nghĩa vụ phải làm rõ chuyện gì đã xảy ra, những thiệt hại nào có thể đã phát sinh và công ty cần làm gì để khắc phục những thiệt hại đó.

Ngoài ra còn một câu hỏi dài hạn hơn về việc những quy trình quản trị nào cần được củng cố. Đây là vấn đề về giám sát. Những thông tin gì đã được báo cáo lên công ty? Chúng đến vào thời điểm nào? Và đã được xử lý ra sao? HĐQT có thẩm quyền tuyển dụng và sa thải CEO, do đó những câu hỏi này chạm trực tiếp đến trách nhiệm của họ. Tôi muốn thấy sự ủng hộ tuyệt đối dành cho cuộc điều tra nội bộ, mô tả rõ các bước tiếp theo và những gì công ty kỳ vọng sẽ rút ra được thông qua quá trình đó.

Đội ngũ lãnh đạo cần đạt được điều gì trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tuần tới?

Thông điệp đầu tiên phải là “mọi thứ vẫn vận hành ổn định như thường lệ”. Họ sở hữu một cỗ máy mạnh mẽ để tạo ra những con chip này, cùng các mối quan hệ đã được thiết lập vững chắc trên khắp thế giới. Họ nên khẳng định: “Chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng để duy trì hoạt động kinh doanh liên tục.” Đối với những doanh nghiệp có các nhà lãnh đạo cực kỳ nổi tiếng và lôi cuốn, công chúng thường khó nhìn thấy năng lực thực sự của tổ chức; họ nhìn mọi thứ thông qua lăng kính của người lãnh đạo. CEO tạm quyền phải chứng minh được rằng phía sau ông Huang là một tổ chức cực kỳ bản lĩnh, hoàn toàn có khả năng thực hiện các cam kết của mình.

Điều thứ hai là phải thể hiện rõ ràng tinh thần hợp tác với các cuộc điều tra. Công chúng muốn biết những thông tin gì đã bị rò rỉ và hệ lụy của nó có thể là gì đối với Nvidia, ngành công nghiệp AI, an ninh quốc gia Mỹ cũng như các mối quan hệ quốc tế. Đội ngũ lãnh đạo cần nhận thức được tầm rộng lớn của những mối quan ngại đó khi giải thích cách thức ứng phó của mình.

Làm thế nào để HĐQT xác định đâu là thế mạnh thuộc về tổ chức và đâu là thế mạnh phụ thuộc vào ông Huang?

Chúng ta có xu hướng thần tượng hóa các CEO. Cá nhân đó càng trở nên vĩ đại, chúng ta càng đặt toàn bộ thành công của công ty lên đôi vai họ. Nvidia có hàng nghìn nhân viên đã cùng nhau xây dựng nên một doanh nghiệp bán dẫn thành công phi thường. Ông Huang có thể là người có tầm nhìn, có thể là một thiên tài và thậm chí là một người quản lý vi mô (micro-manager), nhưng rất nhiều người khác mới là lực lượng trực tiếp làm nên công việc. HĐQT cần thấu hiểu những đóng góp đó khi đánh giá lại tổ chức mà ông để lại.

Các thành viên HĐQT mới gia nhập có thể đóng vai trò cực kỳ hữu ích ở khâu này. Khi mới bước chân vào HĐQT, bạn nhìn mọi thứ bằng đôi mắt mới mẻ và tự hỏi: Chúng ta thực sự giỏi ở điểm nào? Tại sao chúng ta lại làm như vậy? Điều đó hình thành từ đâu? Tại sao lại có chính sách này? Thông thường, bạn sẽ giữ lại những câu hỏi đó trong lúc tìm kiếm vị trí của mình. Trong bối cảnh hiện nay, các thành viên HĐQT mới có thể giúp dẫn dắt các cuộc thảo luận nội bộ về việc thế mạnh của tổ chức nằm ở đâu và điều gì cần thay đổi. Trong khi đó, những thành viên gắn bó lâu năm hơn có thể giải thích lý do các quyết định được đưa ra trước đây và nơi họ tin rằng doanh nghiệp đang nắm giữ năng lực cốt lõi.

Nvidia cần hiểu gì về niềm tin mà họ đã đánh mất?

Tôi nhìn nhận niềm tin dưới bốn khía cạnh. Năng lực là nền tảng: Anh có thể làm được việc mà tôi đang trông cậy vào anh hay không? Tiếp theo, tôi quan tâm đến động cơ của anh: Anh có đang đặt lợi ích cá nhân lên trên những người phụ thuộc vào anh không? Tôi cũng quan tâm đến phương thức, tức là cách anh đạt được mục tiêu. Cuối cùng, tôi quan tâm đến tác động: Hành động của anh gây ra ảnh hưởng gì cho tôi?

Trong một cuộc khủng hoảng niềm tin, mọi người thường bắt đầu từ yếu tố tác động. Họ đặt câu hỏi điều này có thể gây tổn hại thế nào đến doanh nghiệp, ngành nghề hoặc các mối quan hệ của họ. Sau đó, họ lần ngược trở lại: Mẫu người nào lại làm điều này? Chuyện đó đã xảy ra như thế nào? Những người này có thực sự đủ năng lực như tôi từng nghĩ không? Cho đến nay, tôi nhìn nhận sự việc này chủ yếu là một sự vi phạm về tính liêm chính cá nhân. Tuy nhiên, dư luận cuối cùng có thể sẽ đặt câu hỏi liệu các mối quan hệ kinh doanh khác có gây ra mối lo ngại nào tương tự hay không. Nvidia sẽ cần phải rà soát kỹ khả năng đó.

Công ty nên làm gì để khôi phục niềm tin nơi khách hàng và đối tác?

Họ cần chủ động kết nối thông qua chính những mối quan hệ sẵn có. Hãy nghĩ về một giám đốc quản lý khách hàng (account manager) và khách hàng mà người đó đang trực tiếp làm việc cùng. Nhân viên đó cần được trang bị đầy đủ thông tin để giải thích công ty đang làm gì, họ đã biết những gì và chưa biết những gì. Nvidia có hàng nghìn mối quan hệ kinh doanh. Người mà khách hàng, nhà cung cấp hay quan chức chính phủ quen biết tại Nvidia phải là người chủ động liên hệ. Công ty cần có một quy trình bài bản để cung cấp thông tin cho đội ngũ nhân viên này, hỗ trợ họ và giúp họ nắm rõ những gì có thể chia sẻ. Điều đó trao cho nhân sự trên toàn công ty một vai trò trong việc khôi phục niềm tin, song hành với trách nhiệm cung ứng sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp.

HĐQT nên cân nhắc giữa ứng viên nội bộ và người bên ngoài như thế nào?

Việc ông Huang có quá nhiều cấp dưới báo cáo trực tiếp đặt ra câu hỏi liệu các nhân sự này có đủ thẩm quyền trong vai trò của mình để chuẩn bị cho mọi khía cạnh của chiếc ghế CEO hay không. Tôi không rõ cơ cấu quản lý đó có kìm hãm sự phát triển của đội ngũ kế cận hay không, nhưng HĐQT cần phải xem xét kỹ vấn đề này.

Với tôi, phương án bổ nhiệm nội bộ có vẻ ít khả thi hơn. Ở các công ty khác, bạn thường biết rõ hai hoặc ba nhân vật đang được bồi dưỡng để kế nhiệm CEO. Chúng ta chưa thấy sự rõ ràng tương tự ở đây. Ở bên ngoài, có những nhà lãnh đạo từng điều hành các tập đoàn công nghệ toàn cầu quy mô lớn và phức tạp có thể được cân nhắc. Một số người có thể đã nghỉ hưu; biết đâu ai đó sẽ nhận trọng trách này trong hai năm để tạo quỹ thời gian cho công ty đào tạo thế hệ lãnh đạo tương lai. Dù ai là người tiếp quản, HĐQT cũng nên tận dụng thời điểm này để cam kết xây dựng đội ngũ kế cận. Họ cần tạo cơ hội cho nhân sự trưởng thành để đảm nhận vai trò CEO và thiết lập một quy trình bền vững vượt ra ngoài cuộc tìm kiếm trước mắt này.

Một người kế nhiệm từ bên ngoài sẽ cần những phẩm chất gì?

Có những yêu cầu rất thực tế về mặt công nghệ. Đây là một lĩnh vực kinh doanh khó khăn, đòi hỏi độ chính xác cao với khối lượng công việc kỹ thuật khắt khe trong một ngành công nghệ đang phát triển với tốc độ ánh sáng. Người kế nhiệm cần phải am hiểu lĩnh vực này hoặc có đủ kiến thức chuyên môn kỹ thuật để bắt nhịp được với công việc.

Người đó cũng phải có khả năng sống chung với sự bất định. Thông tin mới có thể xuất hiện gần như bất cứ lúc nào và tạo ra một rắc rối khác cho công ty. Bạn sẽ phải chấp nhận một rủi ro mà toàn bộ quy mô của nó vẫn chưa được biết rõ và có thể còn mơ hồ trong một thời gian dài. Điều đó tạo nên một thách thức lãnh đạo rất đặc thù. Người bước vào vị trí này sẽ phải sẵn sàng đối mặt với sự giám sát liên tục và khả năng bị triệu tập điều trần nhiều lần trước Quốc hội. Công chúng sẽ tiếp tục muốn biết chuyện gì đã xảy ra. Đối với một số ứng viên, sức hấp dẫn có thể nằm ở tầm ảnh hưởng khổng lồ của Nvidia, ở cơ hội phụng sự cho toàn ngành và cho sự phát triển của AI. Nhưng họ sẽ phải hiểu rõ những điều kiện mình đang chấp nhận và sẵn lòng chèo lái công ty vượt qua giai đoạn đó.

Làm thế nào để giữ chân các lãnh đạo cấp cao giỏi ở nội bộ nếu HĐQT bổ nhiệm một người từ bên ngoài?

Trước tiên, hãy xác định những người bạn thực sự muốn giữ lại. Sau đó, hãy chủ động gặp gỡ và trấn an họ rằng công ty trân trọng đóng góp của họ đến mức nào và sẽ tiếp tục trông cậy vào họ ra sao trong tương lai. Vai trò của họ có thể thay đổi, và họ cần hiểu rõ điều đó có ý nghĩa gì.

Ban lãnh đạo có trách nhiệm thực sự trong việc giúp mọi người cảm thấy họ có vai trò và quyền lợi gắn kết trong việc đưa công ty vượt qua khủng hoảng. Hãy hỏi họ xem họ nhìn thấy những điểm yếu nào trong mảng kinh doanh mình phụ trách và cần có kế hoạch gì để ứng phó. Một số bộ phận có thể tương đối ít bị ảnh hưởng, trong khi những bộ phận khác có thể đối mặt với các thách thức mới. Mọi người cần biết rằng luôn có một vị trí dành cho họ tại công ty. Phần lớn điều đó đến từ việc huy động sự chung tay của họ và khẳng định rõ giá trị đóng góp của họ. Chính họ sẽ là người giúp xác định những đồng nghiệp nào đang cần hỗ trợ cũng như những thông điệp mà đội ngũ đó cần truyền đạt tới khách hàng và chính phủ.

Bài viết có sự hỗ trợ của AI, được con người kiểm chứng.

Đọc thêm