Ông Douglas Matheson, Giám đốc cấp cao Quản lý rủi ro tín dụng và Tuân thủ, HSBC Việt Nam cho biết, trong năm 2025, tôi đã chia sẻ về ba vấn đề cần lưu tâm trong lĩnh vực quản lý rủi ro. Đó là rủi ro đối tác trong một thế giới bất ổn, tác động của biến động tỷ giá và tầm quan trọng của quản trị và văn hóa doanh nghiệp.
Những bài học
Khi nhìn lại một năm vừa qua, có thể thấy 2025 là một năm mà sự bất ổn đã trở thành rủi ro lớn nhất. Mặc dù các kịch bản chi tiết mà tôi nhắc tới có thể đã không diễn ra đúng như kỳ vọng nhưng xu hướng nói chung vẫn chính xác.
Biến động tỷ giá xuất hiện trở lại trong năm 2025. Những giai đoạn đồng USD tăng giá so với VNĐ đã ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu và dự báo dòng tiền trong khi biến động của các đồng tiền trong khu vực khiến việc hoạch định hoạt động xuyên biên giới trở nên phức tạp hơn. Đồng thời, sự bất định ngày càng gia tăng khiến giá vàng và bạc tăng lên, càng phản ánh sự thay đổi nhanh chóng của tâm lý thị trường và mức độ dễ bị ảnh hưởng khi không có biện pháp phòng vệ rủi ro.
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, bất ổn về thuế quan trở thành một thách thức cụ thể của môi trường kinh doanh. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng ấn tượng 8% trong năm 2025 nhưng đây là một thành quả không hề dễ dàng. Những thay đổi về chính sách thường đi kèm với sự thiếu rõ ràng về khung thời gian và kết quả khiến doanh nghiệp khó hoạch định giá, nhu cầu và chuỗi cung ứng một cách tự tin. Trong nhiều trường hợp, bản thân sự bất định có khả năng gây gián đoạn không kém bất kỳ phán quyết thuế quan cuối cùng nào. Điều đó càng nhấn mạnh sự khó lường của chính sách có thể trở thành một rủi ro hữu hình ngay cả trước khi các biện pháp cụ thể được triển khai.
Bài học cốt lõi từ năm 2025 không phải là về dự báo mà là sự chuẩn bị: làm thế nào các tổ chức xác định rủi ro, xây dựng khuôn khổ quản trị hiệu quả và kiểm tra các giả định. Điều này trở nên đặc biệt quan trọng khi cần đưa ra quyết định nhanh chóng trong bối cảnh không có đủ dữ kiện hoặc thông tin liên tục thay đổi.
Những rủi ro tôi liệt kê năm trước vẫn còn đó. Một loạt sự kiện diễn ra trong tháng 3-2026 cho thấy những biến động xảy ra bên kia bán cầu có thể ngay lập tức ảnh hưởng đến Việt Nam. Báo chí tập trung nói về giá dầu, khiến người dân đổ xô đến các trạm xăng. Chúng ta sẽ còn chứng kiến tác động dây chuyền lan tỏa đến nhiều lĩnh vực. Các hãng hàng không và vận tải biển đưa ra cảnh báo về khả năng tăng giá. Trung Đông là nơi cung cấp phân bón đầu vào quan trọng và các báo cáo cho thấy giá urê đã tăng mạnh trong tuần đầu tiên của tháng Ba. Giá nhôm tăng 7% chỉ trong vòng một tuần và đạt 3.5000 USD/tấn, cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây. Các nhà lập pháp Hàn Quốc nhấn mạnh rằng việc phụ thuộc vào nguồn cung helium từ Trung Đông có thể gây ảnh hưởng đến ngành sản xuất chất bán dẫn.
Năm ngoái tôi có nêu bật tầm quan trọng của việc quản trị và hệ thống những việc cần làm để có thể đánh giá toàn diện tình hình khi thách thức phát sinh.
Điều quan trọng là nếu chỉ riêng danh sách này thôi thì chưa đủ. Tư duy phản biện vẫn đóng một vai trò tiên quyết. Quản trị và danh sách những việc cần làm cung cấp cho chúng ta một khung hành động nhất quán để đưa ra đánh giá tình hình toàn diện. Những khung hành động này giúp chúng ta có cách tiếp cận nhất quán để đối phó với phần lớn các rủi ro. Nhưng trong thực tế, chính năng lực cá nhân là yếu tố giúp tìm ra những điểm mù mà một khung hành động có thể bỏ lỡ và giúp các tổ chức chuẩn bị cho những gì sắp diễn ra.
Một ví dụ là tình hình lũ lụt trong năm 2025. Đối với HSBC, việc có một bản kế hoạch duy trì kinh doanh không gián đoạn đã mang tới cách tiếp cận nhất quán trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, chính đội ngũ tại các chi nhánh Đà Nẵng và Hà Nội của chúng tôi đã linh hoạt giải quyết những vấn đề mới phát sinh và đóng góp thông tin cần thiết để có thể lên kế hoạch hành động khi những rủi ro tương tự xảy ra trong tương lai.
Khi chúng ta xem xét tình hình diễn biến trong năm 2026, sự kết hợp của danh sách những việc cần làm và hệ thống, cùng với năng lực chuyên môn của đội ngũ để thích ứng với những biến động, sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo khả năng chống chịu.
Giá trị của “Hội đồng quản trị cá nhân”
Nghĩ về năm 2026, tôi phát triển thêm nữa khái niệm về tư duy phản biện đồng thời nhớ lại một khái niệm tôi thường trao đổi với đội ngũ của mình: ý tưởng về một “hội đồng quản trị cá nhân”.
Nguyên lý rất đơn giản. Dù làm chức vụ gì hay có bao nhiêu năm kinh nghiệm, không ai có thể một mình đưa ra được quyết định đúng đắn, đặc biệt trong những bối cảnh phức tạp và thay đổi nhanh chóng. Chủ động tìm kiếm các góc nhìn khác nhau từ những chuyên gia đáng tin cậy bên ngoài, người cùng ngành hoặc cố vấn luôn giúp nâng cao chất lượng của các quyết định. Tôi trân trọng những ý kiến phản biện vì thông qua đó chúng ta thường nhìn ra được những “điểm mù” quan trọng.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa dưới góc độ quản lý rủi ro. Nhiều thất bại không bắt nguồn từ việc thiếu khung chính sách mà đến từ sự tự tin thái quá, tư duy nhóm hoặc góc nhìn quá hạn hẹp được hình thành từ thành công trong quá khứ. Các quan điểm đa chiều – đặc biệt từ những người có nền tảng chuyên môn, ràng buộc thể chế hoặc kinh nghiệm đa dạng – có thể thay đổi đáng kể cách đánh giá và sắp xếp ưu tiên rủi ro.
