Xung đột giữa liên quân Mỹ – Israel và Iran đã đẩy nguồn cung dầu mỏ toàn cầu vào tình trạng báo động đỏ. Theo các chuyên gia quân sự trả lời hãng tin AFP, Tehran đã thực hiện một chiến lược “siết cổ” hiệu quả đối với huyết mạch năng lượng thế giới, và việc tháo gỡ nút thắt này đòi hỏi một nỗ lực vượt xa những gì Washington đang đề xuất.
Hormuz – Không chỉ là một “điểm nghẹt” địa lý
Tổng thống Donald Trump đã liên tục kêu gọi các cường quốc gửi tàu chiến đến hộ tống các đoàn tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 1/5 lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới. Kể từ khi cuộc chiến nổ ra vào tháng trước, Iran đã phong tỏa hiệu quả eo biển này, đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt hơn 40%.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc chỉ tập trung bảo vệ eo biển hẹp 38km này là một sai lầm về mặt phân tích chiến lược. Nhà phân tích hải quân Tayfun Ozberk, cựu sĩ quan hải quân Thổ Nhĩ Kỳ, nhận định: “Mối đe dọa từ Iran đã mở rộng ra xa hơn rất nhiều so với vùng nước hẹp”. Iran đã chứng minh khả năng làm gián đoạn vận tải trên khắp Vịnh Ba Tư và xa hơn nữa chỉ bằng một nhóm máy bay không người lái (drone) hoặc tên lửa tầm ngắn. Ngay cả Tổng thống Trump cũng thừa nhận sự nguy hiểm này khi đăng tải trên mạng xã hội rằng: “Họ rất dễ dàng thả một quả mìn hoặc phóng tên lửa ở bất kỳ đâu dọc theo thủy lộ này”.
Thách thức từ “bóng ma” mìn biển và drone
Việc hộ tống các đoàn tàu trong bối cảnh hiện nay cực kỳ phức tạp và hiệu quả bảo vệ chỉ ở mức hạn chế. Theo báo cáo từ các chuyên gia tại Singapore (RSIS), lực lượng hộ tống không chỉ cần năng lực phòng không mà còn phải có khả năng đánh chặn xuồng cao tốc, drone mặt nước và đặc biệt là rà phá mìn biển.
Chuyên gia Ozberk nhấn mạnh mìn biển là “đòn bẩy chiến lược hiệu quả nhất” của Iran vì chúng gây ra sự bất ổn và chi phí khổng lồ ngay cả khi không làm chìm tàu. Để đối phó với mìn, các đoàn tàu buộc phải di chuyển với tốc độ “rùa bò” (khoảng 4km/h) để các tàu rà phá mìn dọn đường. Điều này vô tình biến cả đoàn tàu thành mục tiêu cố định cho các cuộc tấn công từ trên không và mặt nước.
Năng lực hải quân suy giảm đáng kể
So với cuộc “Chiến tranh Tàu dầu” những năm 1980, năng lực của các lực lượng hải quân phương Tây hiện nay đã suy giảm nghiêm trọng. Ông Hans Tino Hansen từ công ty Risk Intelligence cho biết số lượng tàu chiến được trang bị cho nhiệm vụ hộ tống của các hải quân phương Tây đã giảm tới 75% so với năm 1988.
Thay vì các đoàn tàu hộ tống truyền thống, chuyên gia Sidharth Kaushal từ Viện RUSI (Anh) cho rằng liên quân có thể phải thiết lập một “mạng lưới phòng không” bao phủ toàn bộ các tuyến đường, kết hợp với trực thăng để chống lại drone mặt nước. Tuy nhiên, việc duy trì một “lá chắn” liên tục như vậy, đồng thời thực hiện các đòn tấn công vào lục địa Iran, sẽ tiêu tốn một lượng nguồn lực khổng lồ mà ít quốc gia nào có thể duy trì lâu dài.
