Một cột mốc vừa được ghi nhận ở Frankfurt: xe buýt điện chạy rẻ hơn xe diesel khoảng 40%. Từ châu Âu sang Ấn Độ rồi về Việt Nam, các thành phố đang chuyển đổi đội xe buýt bằng cùng một phép tính, chi phí vận hành thay vì giá mua xe.

Một cột mốc vừa được ghi nhận ở Frankfurt: xe buýt điện chạy rẻ hơn xe diesel khoảng 40%. Từ châu Âu sang Ấn Độ rồi về Việt Nam, các thành phố đang chuyển đổi đội xe buýt bằng cùng một phép tính, chi phí vận hành thay vì giá mua xe.

Frankfurt vượt mốc 100 xe buýt không phát thải, London có hơn 3.000 xe và Ấn Độ triển khai hai chương trình xe buýt điện quốc gia. Tại Việt Nam, TP.HCM đưa 169 xe buýt điện vào 9 tuyến và Hà Nội mở thêm hai tuyến ra Hòa Lạc.

Frankfurt: xe buýt điện chạy rẻ hơn xe diesel

Frankfurt vừa vượt mốc 100 xe buýt không phát thải trong năm thời khóa biểu 2026, nhờ đưa vào vận hành 9 xe buýt chạy pin điện của hãng Ebusco. Những xe này chạy tuyến 56 qua Rödelheim, Sossenheim và Eschborn, cùng tuyến 71 ở Praunheim và khu Nordweststadt. Toàn thành phố hiện có 109 xe buýt dùng động cơ không phát thải tại chỗ, chiếm khoảng 26% đội xe, trong đó 77 xe chạy bằng pin điện và 32 xe dùng pin nhiên liệu hydro.

Ông Tom Reinhold, Giám đốc điều hành traffiQ, cho biết chi phí vận hành của một xe buýt điện hiện thấp hơn khoảng 40% so với một xe buýt diesel tương đương, và quãng đường 250 đến 300 km mỗi lần sạc đã được cải thiện. Trong bối cảnh giá diesel tăng mạnh và giá điện vận hành ổn định, việc chuyển sang xe buýt không phát thải càng có lợi về kinh tế.

Frankfurt đặt mục tiêu điện hóa toàn bộ đội xe buýt vào năm 2033. Từ năm 2027, cụm tuyến B ở phía tây được tăng cường thêm 10 xe buýt điện, đến năm 2028 khu vực phía đông mua sắm 39 xe, một depot mới được xây ở Seckbach và nhiều tuyến nhỏ như 25, 57, 81, 82, 83, 85 sẽ chạy hoàn toàn bằng điện từ cuối năm 2028.

“Chi phí vận hành của một xe buýt điện hiện thấp hơn khoảng 40% so với một xe buýt diesel tương đương, và quãng đường 250 đến 300 km mỗi lần sạc đã được cải thiện.”

Tom Reinhold, Giám đốc điều hành traffiQ, Frankfurt

London: đội xe buýt điện lớn nhất Tây Âu

Từ tháng 6, London đã có hơn 3.000 xe buýt không phát thải chạy theo lịch trình, chiếm khoảng một phần ba đội xe của Transport for London và là đội xe buýt điện lớn nhất Tây Âu. Năm 2016, London chỉ có 30 xe buýt điện, nghĩa là quy mô đã tăng gấp 100 lần trong 10 năm. Từ năm 2021, mọi xe buýt mới của thành phố đều là xe không phát thải.

London đặt mục tiêu khoảng 6.000 xe buýt không phát thải vào năm 2030, trong tổng số khoảng 9.000 xe của cả thành phố. Vốn tư nhân đang chảy mạnh vào lĩnh vực này: tháng 6/2026, công ty Zenobē huy động gần 1 tỉ bảng cho quỹ xe điện tại Anh và Ireland, đủ để triển khai hơn 1.200 xe buýt điện cùng hạ tầng sạc trong 3 năm tới. Kết hợp với quỹ cho thị trường châu Âu, Zenobē dự kiến hỗ trợ tới 5.000 xe buýt điện vào năm 2028.

Bãi đỗ xe buýt điện và trạm sạc tại thành phố châu Âu
Bãi đỗ xe buýt điện và trạm sạc. Ảnh minh họa AI
40%
Chi phí vận hành thấp hơn xe diesel
Xe buýt điện tại Frankfurt
3.000+
Xe buýt không phát thải ở London
Vượt mốc tháng 6/2026
169
Xe buýt điện mới ở TP.HCM
Trên 9 tuyến từ 1/3/2026
6.000
Mục tiêu xe không phát thải ở London
Trong tổng số khoảng 9.000 xe

Ấn Độ: hai chương trình quốc gia

Ấn Độ chọn cách triển khai bằng chương trình quốc gia, ở quy mô lớn hơn hẳn châu Âu. Chương trình PM E-DRIVE triển khai 14.028 xe buýt điện, ban đầu ở 9 thành phố trên 4 triệu dân gồm Mumbai, Delhi, Bangalore, Hyderabad, Ahmedabad, Chennai, Kolkata, Surat và Pune. Tổng ngân sách của chương trình là 10.900 crore rupee trong 2 năm. Việc mua sắm tập trung qua cơ quan CESL theo hợp đồng chi phí gộp, giúp các thành phố không phải mua xe mà trả phí theo km vận hành.

Song song, chương trình PM e-Bus Sewa, phê duyệt từ tháng 8/2023 với tổng vốn 57.613 crore rupee, đưa 10.000 xe buýt điện có điều hòa tới 116 thành phố ở 26 bang và vùng lãnh thổ vào cuối năm 2027, theo mô hình đối tác công tư. Chương trình ưu tiên các thành phố vừa và nhỏ, với 6.500 xe đã ký xong thỏa thuận. Giai đoạn tiếp theo hướng tới 35.000 xe, trong đó bang Bihar có 400 xe và riêng thủ phủ Patna có 150 xe.

Xe buýt điện toàn cầu tăng tốc qua các con số
Xe buýt điện toàn cầu tăng tốc qua các con số. Đồ họa: Góc Nhìn Xanh, số liệu traffiQ, Zenobē, Bộ Công nghiệp nặng Ấn Độ

Việt Nam: TP.HCM và Hà Nội cùng tăng tốc

Tại Việt Nam, TP.HCM là địa phương ghi dấu rõ nhất trong năm nay. Từ ngày 1/3/2026, thành phố đưa 169 xe buýt điện vào 9 tuyến, gồm các tuyến 32, 38, 45, 53, 64, 93, 127, 140 và 148, do VinBus vận hành, nối các bến xe lớn như Bến Thành, Miền Tây và Miền Đông. Đây là một phần trong gói 25 tuyến xe buýt điện mới, trong đó VinBus vận hành 9 tuyến và Phương Trang vận hành 16 tuyến. Tính đến giữa năm 2025, TP.HCM đã có 613 xe buýt điện, chiếm khoảng 25% đội xe, cùng gần 500 xe chạy khí thiên nhiên nén, và đặt mục tiêu chuyển toàn bộ xe buýt sang năng lượng sạch vào năm 2030.

Hà Nội cũng mở rộng mạng lưới xe buýt điện trong cùng thời điểm. Ngày 1/3/2026, VinBus khai trương hai tuyến E06TC và E07TC nối trung tâm thành phố với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, tuyến E06TC dài gần 46 km từ Bến xe Giáp Bát, tuyến E07TC dài hơn 47 km từ Long Biên. Giai đoạn đầu có 16 xe buýt điện cỡ lớn, chạy từ 5 giờ đến 21 giờ với tần suất trung bình 30 phút mỗi lượt, từ ngày 1/4/2026 tăng lên 20 xe và tuyến E07TC rút tần suất còn 20 phút. Xe có sức chứa 68 chỗ, sàn thấp tích hợp dốc cho xe lăn, giá vé lượt 20.000 đồng, vé tháng ưu đãi 70.000 đồng cho học sinh, sinh viên và công nhân. Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ hệ thống xe buýt dùng điện hoặc năng lượng xanh.

Xe buýt điện trên đường phố TP.HCM
Xe buýt điện trên đường phố TP.HCM. Ảnh minh họa AI

Đến nay, xe buýt điện đã vận hành tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050.

Vì sao chi phí vận hành quyết định tất cả

Câu chuyện xe buýt điện không chỉ là chuyện môi trường. Khi giá mua xe điện còn cao hơn xe diesel, phép tính quyết định nằm ở chi phí vận hành: tiền nhiên liệu, bảo dưỡng và tuổi thọ xe. Theo tính toán của Zenobē, nhiên liệu diesel chiếm khoảng 40% chi phí trọn đời của một xe buýt, so với khoảng 20% cho tiền điện của xe buýt điện. Cộng với quãng đường 250 đến 300 km mỗi lần sạc, xe buýt điện đã đủ sức chạy cả ngày trên nhiều tuyến đô thị.

Bài học chung từ Frankfurt, London và Ấn Độ nằm ở hai điểm. Thứ nhất, tính đúng chi phí trọn đời thay vì chỉ nhìn giá mua xe. Thứ hai, triển khai theo lô lớn để hạ giá xe, trạm sạc và chi phí bảo dưỡng cùng lúc. Với Việt Nam, khi TP.HCM và Hà Nội cùng mở rộng đội xe buýt điện, hai bài học này càng có giá trị.

ĐIỂM NHẤN

  • Xe buýt điện tại Frankfurt chạy rẻ hơn xe diesel khoảng 40% ở chi phí vận hành, theo traffiQ
  • London đã có hơn 3.000 xe buýt không phát thải, lớn nhất Tây Âu, và đặt mục tiêu khoảng 6.000 xe vào năm 2030
  • Ấn Độ triển khai 14.028 xe buýt điện qua PM E-DRIVE và 10.000 xe qua PM e-Bus Sewa
  • TP.HCM đưa 169 xe buýt điện vào 9 tuyến từ ngày 1/3/2026, Hà Nội mở hai tuyến ra Khu Công nghệ cao Hòa Lạc

Điều này có ý nghĩa gì

Với người đi xe buýt, điện hóa đội xe đồng nghĩa với xe êm hơn, sạch hơn và ít mùi khói ở các tuyến đông người. Với các thành phố, xe buýt điện rẻ hơn ở chi phí vận hành giúp ngân sách trợ giá đi được xa hơn trên cùng một tuyến.

Với Việt Nam, bài học từ Frankfurt, London và Ấn Độ nằm ở hai điểm: tính đúng chi phí vận hành thay vì chỉ nhìn giá mua xe, và triển khai theo lô lớn để hạ giá xe, trạm sạc và chi phí bảo dưỡng cùng lúc.

Theo traffiQ, Urban Transport Magazine, Zenobē, Bộ Công nghiệp nặng Ấn Độ, EVINDIA, Southeast Asia Infrastructure, Nghe Nhìn Việt Nam

Bài viết có sự hỗ trợ của AI, được con người kiểm chứng.

Đọc thêm