Tháng 10/2026, xe van điện tại Anh lập kỷ lục mới với 3.369 chiếc đăng ký, tăng 58%. Nhưng đằng sau kỷ lục là một khoảng cách lớn với mục tiêu của chính phủ, và bài toán chi phí, hạ tầng sạc vẫn chưa có lời giải trọn vẹn.
Một kỷ lục và một khoảng cách. Tháng 10 vừa qua, thị trường xe van điện tại Anh ghi nhận tháng 10 tốt nhất trong lịch sử, nhưng cũng là lúc khoảng cách giữa thực tế và mục tiêu của chính phủ lộ rõ nhất.
Số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô Anh (SMMT) cho thấy xe van điện tăng 58% trong tháng, lên 3.369 chiếc. Cùng lúc, dự báo cả năm chỉ đạt 10,4% thị phần, thấp hơn 13,6 điểm phần trăm so với mục tiêu 24%.
Tháng 10 tốt nhất từ trước đến nay
Thị trường xe thương mại hạng nhẹ tại Anh vừa có tháng thứ 7 tăng trưởng liên tiếp. Tháng 10/2026, tổng cộng 25.510 xe van, xe bán tải và xe địa hình đăng ký mới, tăng 11,4% so với cùng kỳ.
Điểm sáng nhất nằm ở xe van điện. Lượng đăng ký xe tải van chạy pin điện đạt 3.369 chiếc trong tháng, tăng 58% so với 2.132 chiếc cùng kỳ năm ngoái, và chiếm 12,9% thị trường. Đây là kết quả tháng 10 cao nhất từ trước đến nay của dòng xe này. Tính chung 10 tháng, xe van điện đạt 30.728 chiếc, tăng 26,7%, thị phần 11%, cao hơn mức 9,1% cùng kỳ năm ngoái.
Xe van cỡ lớn tăng 12,9% lên 18.560 chiếc và chiếm tới 72,8% thị trường. Xe van cỡ trung đạt 3.825 chiếc, tăng 14,3%, trong khi xe địa hình tăng hơn gấp đôi, lên 899 chiếc. Mẫu xe bán chạy nhất tháng là Ford Transit Custom với 2.963 chiếc.
Trong nhóm xe điện, xe van dưới 3,5 tấn chiếm phần lớn với 2.781 chiếc, tăng 42,6%. Xe tải nhẹ chạy điện trên 3,5 đến 4,25 tấn tăng mạnh nhất, tới 223,1%, nhưng mới đạt 588 chiếc.
“Bảy tháng tăng trưởng liên tiếp của thị trường xe van cho thấy niềm tin của người mua đang hồi phục phần nào sau năm 2025, nhưng sự mong manh của niềm tin đó khiến quá trình chuyển đổi sang xe điện đặc biệt khó khăn. Dù lượng xe van điện tăng nhanh, nhu cầu vẫn còn cách xa kỳ vọng lạc quan và phi thực tế của quy định.”
Mike Hawes, Giám đốc điều hành SMMT
Xe dầu vẫn chiếm gần 8 trên 10 xe bán ra
Kỷ lục của xe điện chưa làm thay đổi cán cân của thị trường. Xe van chạy dầu dưới 3,5 tấn vẫn bán được 20.735 chiếc trong tháng 10, tương đương 79,5% thị trường. Tính chung 10 tháng đầu năm, xe dầu đạt 230.151 chiếc, chiếm 82,1% tổng lượng đăng ký. Nói cách khác, cứ 10 xe thương mại hạng nhẹ đăng ký mới tại Anh thì có hơn 8 xe chạy dầu.
Một số phân khúc đi ngược xu hướng chung. Xe van cỡ nhỏ giảm 11,7% còn 462 chiếc, xe bán tải giảm 17,7% còn 1.764 chiếc trong tháng. Tính chung 10 tháng, xe bán tải giảm tới 52,9% sau khi chính sách thuế thay đổi cách tính xe bán tải hai cabin.

SMMT cho biết hiện có hơn 40 mẫu xe không phát thải đang bán tại Anh, đủ đáp ứng hầu hết nhu cầu vận hành của doanh nghiệp. Chính phủ cũng hỗ trợ người mua qua chương trình trợ giá mua xe van và chương trình hỗ trợ lắp trạm sạc tại kho bãi. Dù vậy, các hãng xe vẫn phải giảm giá mạnh để tránh chi phí tuân thủ quy định khí thải còn lớn hơn.
Khoảng cách với mục tiêu và bài toán chi phí
Mục tiêu xe không phát thải của chính phủ Anh cho năm 2026 là 24% thị trường xe thương mại hạng nhẹ, nhưng thị phần 10 tháng mới đạt 11%. Dự báo mới nhất của ngành còn cho thấy khoảng cách sẽ nới rộng: thị trường cả năm 2026 tăng 4,2% lên 329.000 chiếc, nhưng xe điện dưới 3,5 tấn chỉ chiếm 10,4% thị phần, thấp hơn 13,6 điểm phần trăm so với mục tiêu.
Hai năm tới cũng không sáng sủa hơn. Dự báo thị phần xe điện đạt 14,9% vào năm 2027 và 18,8% vào năm 2028, trong khi mục tiêu của các năm đó lần lượt là 34% và 46%. SMMT kêu gọi chính phủ xem xét lại lộ trình một cách thực chất, thay vì điều chỉnh nhỏ.

Theo Giám đốc điều hành SMMT Mike Hawes, niềm tin người mua đã hồi phục phần nào sau năm 2025, nhưng vẫn mong manh, và chính sự mong manh đó làm cho quá trình chuyển đổi sang xe điện trở nên đặc biệt khó khăn. Theo ông, lượng xe van điện tăng nhanh, nhưng nhu cầu vẫn còn cách xa kỳ vọng của quy định.
SMMT cũng chỉ ra hai nút thắt ngoài giá xe: hệ thống sạc công cộng cho xe thương mại hạng nhẹ cần tăng tốc, và thời gian chờ đấu nối lưới điện cho trạm sạc tại kho bãi còn kéo dài.
Việt Nam: xe van điện bắt đầu lăn bánh
Trong khi Anh loay hoay với khoảng cách mục tiêu, xe van điện tại Việt Nam đã có sản phẩm và đã có đội xe đi đầu. VinFast EC Van, mẫu xe van chở hàng thuần điện đầu tiên của VinFast, ra mắt ngày 13/5/2025 và bắt đầu bàn giao tới khách hàng từ tháng 11/2025. Xe được sản xuất tại nhà máy VinFast ở Cát Hải, Hải Phòng.
EC Van là xe van cỡ nhỏ hai chỗ ngồi, dài 3.767 mm, khoang hàng 2.600 lít, tải trọng tối đa 650 kg, phù hợp với giao hàng đô thị. Mô-tơ điện đặt sau cho công suất tối đa 30 kW, mô-men xoắn 110 Nm. Pin khả dụng 18,3 kWh cho quãng đường 175 km mỗi lần sạc, sạc nhanh DC tối đa 24,2 kW, từ 10% lên 70% trong 42 phút. Giá niêm yết từ 268 triệu đồng, kèm pin.

Tháng 7/2026, doanh nghiệp logistics GEODIS triển khai giao hàng bằng xe điện tại TP.HCM, dùng VinFast EC Van cho giao hàng chặng cuối tới khách hàng doanh nghiệp và người tiêu dùng trong lĩnh vực xa xỉ và bán lẻ. Đây là một trong những đơn vị logistics đầu tiên đưa xe điện vào phân phối đô thị tại Việt Nam.
Từ ngày 10/2/2026, VinFast sạc pin miễn phí tại hệ thống trạm V-Green trên toàn quốc đến hết ngày 10/2/2029 cho khách mua xe điện VinFast, tối đa 10 lượt mỗi tháng với khách cá nhân.
Vì sao mục tiêu khó đuổi kịp
Câu chuyện của Anh cho thấy xe điện có thể tăng trưởng mạnh mà vẫn chậm so với mục tiêu, khi mục tiêu được đặt theo lộ trình hành chính còn thị trường đi theo tốc độ của chi phí, hạ tầng và niềm tin người mua. Hơn 40 mẫu xe và chính sách trợ giá đã giúp xe van điện lập kỷ lục tháng 10, nhưng xe dầu vẫn chiếm hơn 8 trên 10 xe bán ra.
Nút thắt lớn nhất không nằm ở xe mà ở hạ tầng. Một đội xe giao hàng cần sạc qua đêm tại kho, và thời gian chờ đấu nối lưới điện kéo dài có thể làm chậm kế hoạch điện hóa của cả một doanh nghiệp.
Với Việt Nam, bài học nằm ở thứ tự ưu tiên. Xe van điện trong nước đã có sản phẩm, đã có đội xe đi đầu và đã có chính sách sạc miễn phí trong những năm đầu. Phần còn lại là sạc tại kho bãi cho đội xe giao hàng, và chi phí vận hành thực tế qua từng km giao hàng.
ĐIỂM NHẤN
- Xe van điện tại Anh tăng 58% trong tháng 10, đạt 3.369 chiếc đăng ký mới, mức cao nhất từ trước đến nay
- Thị phần xe điện 10 tháng đạt 11%, chưa bằng một nửa mục tiêu 24% của chính phủ Anh cho năm 2026
- Các hãng xe phải giảm giá mạnh để tránh chi phí tuân thủ quy định khí thải, theo SMMT
- Tại Việt Nam, VinFast EC Van giá từ 268 triệu đồng đã được GEODIS đưa vào giao hàng chặng cuối tại TP.HCM
Điều này có ý nghĩa gì
Với người dân thành phố, xe van điện chạy êm và không xả khói trên những tuyến phố giao hàng đông đúc. Với doanh nghiệp, xe điện rẻ hơn ở chi phí năng lượng, nhưng chỉ phát huy khi có chỗ sạc tại kho và lịch trình giao hàng phù hợp.
Với Việt Nam, câu chuyện của Anh là một lời nhắc: mục tiêu hành chính chỉ có ý nghĩa khi hạ tầng sạc và chính sách hỗ trợ đi cùng nhịp. Xe van điện trong nước đã có sản phẩm và đã có đội xe đi đầu, phần còn lại là sạc tại kho bãi và chi phí vận hành thực tế.
Theo SMMT, electrive, Payload Asia, VinFast Việt Nam



