Lần đầu tiên, Việt Nam làm chủ thiết kế chip bảo mật và nền tảng bán dẫn bảo mật. Chip VGC v1.0 do Viettel và Ban Cơ yếu Chính phủ phát triển đưa thuật toán mật mã quốc gia trực tiếp vào silicon, mở đường bảo vệ chủ quyền số từ công nghệ lõi.
Ngày 3/11 tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội (Viettel) công bố chip bảo mật VGC v1.0 cùng nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên do Việt Nam làm chủ thiết kế. Buổi lễ diễn ra tại Hội trường Bộ Quốc phòng, với sự tham dự và chỉ đạo của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Đây là bước tiến lịch sử của ngành vi mạch bán dẫn và an ninh mật mã quốc gia: lần đầu tiên thuật toán mật mã Việt Nam được tích hợp trực tiếp vào silicon, tạo tiền đề vững chắc bảo vệ chủ quyền số từ công nghệ lõi, đồng thời khẳng định quyết tâm hiện thực hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Quyết định số 1018 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.
Bài toán của chip nhập khẩu
Hơn 80 năm qua, ngành Cơ yếu Việt Nam đã làm chủ hoàn toàn các thuật toán mật mã trên phần mềm để bảo vệ bí mật nhà nước, thành quả của nhiều thế hệ cán bộ cơ yếu trên nền tảng toán học và mật mã học do chính người Việt phát triển.
Thế nhưng lớp bảo vệ bằng phần mềm vẫn để lại một kẽ hở mang tính cấu trúc: khi con chip vận hành hệ thống là chip nhập khẩu, dữ liệu có nguy cơ lộ lọt ngay từ tầng phần cứng, nơi phần mềm không thể kiểm soát triệt để. Bài toán đặt ra vì thế rất rõ ràng, phải tạo ra lớp bảo vệ ngay trên phần cứng, tức đưa trực tiếp thuật toán mật mã quốc gia vào chính con chip.
Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel bắt tay phát triển nền tảng bán dẫn bảo mật, với VGC v1.0 là sản phẩm đầu tiên. Đơn vị M2 của Ban Cơ yếu Chính phủ xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá, còn Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế thành chip.
“Không làm chủ được chip thì khó làm chủ trọn vẹn mật mã và không làm chủ được mật mã thì khó bảo vệ chủ quyền số, bảo vệ Tổ quốc một cách vững chắc. Làm chủ nền tảng bán dẫn bảo mật không chỉ là nhiệm vụ khoa học công nghệ mà là nhiệm vụ chính trị, nội dung thiết thực bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”
Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng
Con chip 300 triệu bóng bán dẫn
Với kích thước đóng gói 10 × 10 mm và 300 triệu bóng bán dẫn (transistor) trên tiến trình CMOS 28 nm, chip VGC v1.0 theo kết quả đo kiểm mã hóa, giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ, cho thấy lợi thế của việc đưa thuật toán xuống tầng phần cứng.
Đội ngũ kỹ sư cũng áp dụng biện pháp kỹ thuật để bảo vệ bản thiết kế trước khi chuyển tới nhà máy chế tạo, nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt hoặc dịch ngược, khâu then chốt trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu.

Trên thế giới, nhiều nhà sản xuất tích hợp chip hoặc phần cứng bảo mật chuyên dụng vào thiết bị số để hỗ trợ xử lý mật mã và bảo vệ dữ liệu, như Titan M trên một số thiết bị Pixel của Google hay Secure Enclave trên các nền tảng của Apple. VGC v1.0 đi theo định hướng này, nhưng với thuật toán mật mã do chính Việt Nam làm chủ.
Lô chip VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật trong quý I/2026, được cấp giấy chứng nhận với phạm vi sử dụng trong kinh tế xã hội, điều kiện tiên quyết để con chip bước ra khỏi phòng thí nghiệm.
Nền tảng RISC V: làm chủ từ gốc
Bên cạnh con chip VGC v1.0, lễ công bố đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của nền tảng bán dẫn bảo mật. Dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC V, đội ngũ kỹ sư thiết kế bộ xử lý có thể chủ động điều chỉnh, từ đó làm chủ thiết kế từ gốc cùng quy trình kiểm chứng.
Ý nghĩa chiến lược của nền tảng nằm ở tính kế thừa: những sản phẩm sau kế thừa thành quả đã có thay vì bắt đầu lại từ đầu. Thay vì mỗi thế hệ chip là một dự án độc lập, Việt Nam có một nền tảng chung để tiếp tục phát triển các dòng chip bảo mật tiếp theo.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định: “Nghiên cứu, thiết kế và phát triển chip bán dẫn bảo mật là lĩnh vực rất khó, đòi hỏi sự tích lũy lâu dài về tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, chúng tôi tin tưởng rằng, đi sau không có nghĩa là chấp nhận phụ thuộc. Nếu có chiến lược đúng, biết tập trung nguồn lực và kiên trì theo đuổi mục tiêu, chúng ta hoàn toàn có thể từng bước rút ngắn khoảng cách, tiến tới làm chủ những công nghệ chiến lược của quốc gia”.
Từ USB an toàn đến chữ ký số quốc gia
VGC v1.0 bước đầu được ứng dụng trong USB lưu trữ an toàn cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng, môi trường đòi hỏi mức bảo mật cao nhất. Kế tiếp, chip sẽ phục vụ hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, nơi có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành.
Trong tài chính ngân hàng, chip giúp bảo vệ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng. Với các thiết bị kết nối, chip bảo đảm an toàn cho camera giám sát, cảm biến môi trường, trạm quan trắc trước nguy cơ bị xâm nhập trái phép, cùng hệ thống thông tin của các hạ tầng trọng yếu quốc gia trong lĩnh vực điện, nước, dầu khí và viễn thông.

Bốn trụ cột và nhà máy ở Hòa Lạc
Trong khuôn khổ lễ ra mắt, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel đã ký thỏa thuận theo bốn trụ cột hợp tác trọng tâm. Trụ cột thứ nhất là triển khai phương án đưa VGC v1.0 vào sản xuất loạt, hướng tới trang bị cho các thiết bị bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ.
Thứ hai, hai bên phối hợp phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi, tích hợp các thành phần mật mã chuyên dụng cho những ứng dụng quy mô lớn. Thứ ba, đào tạo nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, mật mã và an toàn phần cứng, nút thắt của mọi nền công nghiệp bán dẫn non trẻ. Cuối cùng, thử nghiệm sản phẩm trên thiết bị thực tế, kiểm định và đánh giá trước khi đưa vào sử dụng.
Cùng với nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Hòa Lạc đang được Viettel xây dựng, thỏa thuận này khẳng định bước tiến của Việt Nam trong việc tiến tới làm chủ trọn vẹn chuỗi giá trị bán dẫn, từ thiết kế đến sản xuất và đóng gói, góp phần bảo đảm an ninh nguồn cung trước những biến động địa chính trị.
ĐIỂM NHẤN
- Chip VGC v1.0: đóng gói 10 × 10 mm, 300 triệu transistor, tiến trình CMOS 28 nm, mã hóa nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp phần mềm
- Nền tảng bán dẫn bảo mật dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC V, làm chủ thiết kế từ gốc và kế thừa cho thế hệ sau
- Ứng dụng đầu tiên trong USB lưu trữ an toàn, tiếp theo là hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia với hơn 2 triệu chứng thư số
- Thỏa thuận bốn trụ cột khép kín chuỗi giá trị thiết kế, sản xuất, đóng gói cùng nhà máy chip tại Hòa Lạc
Điều này có ý nghĩa gì
VGC v1.0 chứng minh Việt Nam có thể đi vào lĩnh vực khó nhất của công nghệ chip là bảo mật phần cứng, thay vì chỉ dừng ở lắp ráp hay gia công. Khi thuật toán mật mã quốc gia nằm ngay trong silicon, lớp bảo vệ dữ liệu không còn phụ thuộc vào thiện chí của nhà cung cấp chip nước ngoài. Với nền tảng mở và chuỗi giá trị khép kín từ thiết kế đến sản xuất, Việt Nam có bệ phóng để các thế hệ chip tiếp theo ra đời nhanh hơn, rẻ hơn và an toàn hơn.
Theo Viettel



