Một thửa đất có thể đầy đủ thông tin trên biểu mẫu nhưng vẫn sai ngay trên bản đồ. Cuộc làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai toàn quốc đang có thêm một trợ thủ từ trên cao: ảnh vệ tinh, UAV và GeoAI, được VNPT kết nối vào hệ thống VNPT iLIS để tự động soi ra những ranh thửa bất thường trước khi cán bộ ra thực địa.
Việc xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được triển khai quyết liệt trên toàn quốc. Theo Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT ngày 31 tháng 8 năm 2025 của Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương đã mở đợt cao điểm rà soát, chuẩn hóa dữ liệu.
Tiếp đó, Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 29 tháng 3 năm 2026 yêu cầu đẩy mạnh đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Mục tiêu cuối cùng là bộ dữ liệu đất đai đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung và đưa vào khai thác hiệu quả.
Vì sao đầy đủ trên biểu mẫu vẫn chưa đủ
Nhiệm vụ làm sạch đòi hỏi thực hiện đồng thời hai công việc: làm sạch, hoàn thiện dữ liệu qua các thời kỳ và xây dựng mới dữ liệu cho các thửa đất chưa có trong hệ thống.
Thực tế cho thấy, một cơ sở dữ liệu dù đầy đủ thuộc tính trên biểu mẫu nhưng nếu chưa được kiểm tra không gian thì vẫn có nguy cơ tồn tại thửa đất chồng đè, sai lệch vị trí hoặc thiếu liên kết với hồ sơ.
Quá trình này bắt buộc phải đối chiếu đồng thời thông tin thuộc tính, hồ sơ pháp lý và dữ liệu hình học không gian. Đó là lý do khâu kiểm tra không gian trở thành mắt xích quyết định chất lượng của toàn bộ dữ liệu.
Ba lớp quan sát từ không gian đến mặt đất
Trong chuỗi công nghệ này, ảnh vệ tinh đóng vai trò quan sát diện rộng và theo dõi biến động hiện trạng qua các thời kỳ. Nhờ góc nhìn toàn cảnh, cơ quan quản lý nắm được nơi nào vừa thay đổi hiện trạng so với hồ sơ đang lưu.
Hệ thống định vị vệ tinh hỗ trợ xác định vị trí đo đạc với độ chính xác cao. UAV bổ sung chi tiết tại các vùng trọng điểm, nơi ảnh vệ tinh chưa đủ độ phân giải để kết luận.
Việc kết hợp quan sát từ trên cao với khảo sát thực địa giúp cơ quan quản lý nhận diện chính xác biến động, lựa chọn đúng khu vực cần xác minh mà không bị dàn trải nguồn lực.
VNPT iLIS, nơi dữ liệu được tiếp nhận và duy trì
Đáp ứng yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, VNPT đã phát triển giải pháp kết hợp hệ thống VNPT iLIS, trang thi công hỗ trợ toàn trình cùng công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI nhằm hỗ trợ chuẩn hóa và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai.
VNPT iLIS là hệ thống thông tin quản lý đất đai chuyên sâu do VNPT phát triển, phục vụ quản lý dữ liệu địa chính, đăng ký biến động, cấp giấy chứng nhận, luân chuyển hồ sơ và khai thác thông tin.
Tích hợp công cụ bản đồ GIS hiện đại, hệ thống hỗ trợ hiển thị, tra cứu, biên tập ranh thửa và kết nối liên thông. Hiện VNPT iLIS đã triển khai tại nhiều tỉnh, thành phố như Quảng Ninh, Gia Lai, Điện Biên, Lai Châu, Lâm Đồng, Cần Thơ, Phú Thọ cùng nhiều địa phương khác.
Trong mô hình này, VNPT iLIS đóng vai trò là môi trường tiếp nhận, khai thác và duy trì dữ liệu. Trang thi công hỗ trợ toàn trình đảm nhiệm việc quản lý công việc từ khâu tiếp nhận dữ liệu đầu vào, kiểm tra, hoàn thiện cho đến khi chuyển giao dữ liệu đạt chuẩn vào hệ thống.
“Tình trạng pháp lý hay hành vi vi phạm vẫn phải được thẩm định và xác minh nghiêm ngặt theo quy định pháp luật.”Theo VNPT
GeoAI làm trợ lý, cán bộ giữ quyền quyết định
Công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI được đưa vào khâu rà soát không gian. Dưới sự hỗ trợ của GeoAI, hệ thống tự động phân tích ảnh và bản đồ, gợi ý cho cán bộ các trường hợp bất thường như ranh thửa cắt qua nhau, nhóm thửa lệch vị trí, ranh thửa chồng lấp lên công trình giao thông.
Sau khi phát hiện, cán bộ chuyên trách sẽ đối chiếu hồ sơ địa chính để xác minh. Hệ thống hỗ trợ chỉnh sửa ranh thửa theo đúng kết quả xác minh, đồng thời kiểm tra, xác nhận và lưu trữ toàn bộ lịch sử xử lý.
Mỗi trường hợp đều gắn rõ người phụ trách, trạng thái và căn cứ pháp lý bổ sung. Thông tin từ ảnh công nghệ vì thế chỉ mang tính chất hỗ trợ rà soát, còn kết luận pháp lý luôn thuộc về cơ quan có thẩm quyền.
Theo VNPT, công nghệ không thay thế quy trình nghiệp vụ mà đóng vai trò trợ lý thông minh, giúp cán bộ phát hiện sớm bất thường, tập trung xử lý đúng trọng tâm, giảm thời gian tìm kiếm và hạn chế rà soát lặp lại.
Chuỗi quy trình khép kín từ nhận diện, đối chiếu, xác minh đến cập nhật sẽ tiếp tục được duy trì thường xuyên nhờ các đợt cập nhật ảnh vệ tinh theo thời điểm, bảo đảm dữ liệu đất đai luôn sống và chính xác.
Khi dữ liệu đất đai đạt chuẩn đúng, đủ, sạch, sống, cùng một bộ dữ liệu có thể phục vụ đồng thời công tác quản lý, lập quy hoạch và giải quyết thủ tục cho người dân, thay vì mỗi nơi một phiên bản rời rạc như trước.
Đọc thêm: Bài viết Kỷ Nguyên Số về giải pháp viễn thám và GeoAI của VNPT
Nguồn: VNPT, vnpt.com.vn; Thư viện Pháp luật, thuvienphapluat.vn
