Ngày 19/11, Viettel trở thành nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận Mạng tự trị Cấp độ 4 của TM Forum, mức cao nhất được cấp trên thế giới hiện nay. Với người dùng, điểm sóng yếu được hệ thống tự phát hiện và khắc phục trong vài giờ thay vì chờ khách hàng phản ánh.

Ngày 19/11, tại Innovate Asia 2026 ở Bangkok, TM Forum trao cho Viettel chứng nhận Mạng tự trị Cấp độ 4. Viettel là nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam chạm tới mức này, và đây cũng là mức cao nhất mà ngành viễn thông thế giới đang cấp.

Đằng sau tấm chứng nhận là hai nghiệp vụ mà Tổng Công ty Mạng lưới Viettel đã đưa vào vận hành thương mại: chăm sóc vùng phủ sóng và tiết kiệm năng lượng cho trạm phát sóng. Cả hai đều do kỹ sư Viettel tự nghiên cứu và phát triển, rồi được chuyên gia của TM Forum kiểm chứng độc lập bằng dữ liệu vận hành thật.

Điểm sóng yếu được xử lý trong vài giờ, không chờ khách hàng lên tiếng

Nói một cách đơn giản, mạng tự trị là mạng biết tự trông nom chính mình: tự theo dõi, tự phân tích, tự quyết định và tự xử lý sự cố. Con người không biến mất khỏi quy trình, mà chuyển sang đặt mục tiêu và giữ giới hạn an toàn.

Cách làm cũ là chờ người dùng phản ánh rồi mới cử người đi đo kiểm, có khi kéo dài hàng tháng. Cách làm mới đảo ngược trình tự đó: hệ thống theo dõi chất lượng mạng trên toàn quốc liên tục, tự nhận ra chỗ sóng yếu và tự xử lý trong vòng vài giờ.

Vào những dịp tập trung đông người, hệ thống rút thời gian chỉnh sóng xuống chỉ còn khoảng 2 phút. Nhờ xử lý sớm và xử lý tự động, toàn mạng phục vụ được thêm hơn 3% mà không cần dựng thêm trạm hay nâng cấp hạ tầng.

Giám sát liên tục cũng có nghĩa hệ thống nhìn thấy vấn đề ngay khi nó xuất hiện, thay vì đợi tới đợt đo kiểm định kỳ mới phát hiện. Vấn đề càng được thấy sớm, thời gian sóng yếu ảnh hưởng tới người dùng càng ngắn.

Với người dùng, thay đổi hiện ra ở trải nghiệm hằng ngày: kết nối ổn định hơn ở những nơi sóng từng chập chờn, dù họ không cần biết mạng tự trị vận hành ra sao.

“Thành tựu đó đưa Viettel vươn lên vị thế nhóm nhà mạng dẫn đầu toàn cầu về năng lực tự trị hạ tầng đã áp dụng thương mại, mang lại giá trị vận hành thực tế và nâng cao trải nghiệm cho khách hàng”

Ông George Glass, Giám đốc Công nghệ TM Forum

Trạm phát sóng tự giảm điện giờ vắng, tự tăng lại khi mạng cần

Nghiệp vụ thứ hai được chứng nhận là tối ưu năng lượng. Hệ thống theo dõi nhu cầu sử dụng thực tế rồi tự điều tiết trạm phát sóng: chỉ hạ công suất khi ít người dùng, rồi tăng trở lại ngay khi chất lượng có dấu hiệu đi xuống.

Nhờ đó, tiền điện vận hành mạng giảm xuống qua từng năm, lượng phát thải cũng giảm theo, và hạ tầng số của Viettel đi theo hướng xanh và bền vững hơn.

Kỹ sư Viettel làm việc trên trạm phát sóng giữa vùng núi
Kỹ sư Viettel vận hành trạm phát sóng. Hệ thống mạng tự trị giám sát chất lượng mạng liên tục trên toàn quốc và tự khắc phục điểm sóng yếu trong vài giờ. Ảnh: Viettel

Tiết kiệm điện ở trạm phát sóng không chỉ là chuyện tiền điện. Mỗi lần trạm giảm công suất đúng lúc là một phần phát thải được cắt giảm.

Hai nghiệp vụ lần này bổ sung cho nhau: một bên giữ chất lượng sóng, một bên giữ mức tiêu thụ điện ở mức hợp lý.

4.0
Điểm tối ưu vùng phủ sóng
Điểm tuyệt đối, chứng nhận duy nhất trên thế giới đạt mức này theo chuẩn mới ban hành
hơn 3%
Năng lực phục vụ toàn mạng tăng thêm
Tăng ngay trên hạ tầng sẵn có nhờ tự phát hiện và khắc phục điểm sóng yếu
khoảng 2 phút
Thời gian chỉnh sóng tại sự kiện lớn
Hệ thống tự điều chỉnh sóng khi đông người tập trung, thay vì đo kiểm kéo dài hàng tháng
6 cấp độ
Thang đánh giá mạng tự trị TM Forum
Từ Cấp 0 vận hành thủ công đến Cấp 5 tự vận hành hoàn toàn

Kỹ sư Việt làm chủ từ thuật toán tới quy trình

Điểm Viettel nhấn mạnh là toàn bộ giải pháp do đội ngũ kỹ sư trong nước tự nghiên cứu và phát triển. Nhờ vậy, từ thuật toán, dữ liệu tới quy trình vận hành đều nằm trong tay Viettel, và hãng có thể chủ động nhân rộng cách làm này sang nghiệp vụ khác mà không phụ thuộc vào giải pháp hay bản quyền nước ngoài.

Riêng với hệ thống chăm sóc vùng phủ, số tiền Viettel bỏ ra để tự phát triển chỉ bằng chưa đầy một phần mười khoản phí phải trả nếu mua giải pháp tương đương từ đối tác quốc tế.

Kỹ sư Viettel làm việc trên trạm phát sóng 5G giữa phố
Trạm phát sóng Viettel 5G trong đô thị. Hệ thống tự điều tiết hoạt động của trạm theo nhu cầu sử dụng thực tế. Ảnh: Viettel

Công nghệ này cũng đổi vai trò của kỹ sư. Việc lặp đi lặp lại giao cho hệ thống, còn con người tập trung đặt mục tiêu, lo phần rủi ro và huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo. Kỹ sư không còn phải canh chừng từng trạm, mà làm việc ở tầng cao hơn: quyết định mạng nên vận hành theo mục tiêu nào và trong giới hạn an toàn nào.

Mọi quyết định hệ thống đưa ra đều có thể xem lại, có dấu vết đầy đủ và có thể hoàn tác bất cứ lúc nào, nên quyền kiểm soát cuối cùng vẫn thuộc về con người.

Cấp độ 4 là mức cao nhất hiện nay, và chưa nhà mạng nào vượt qua ở cả hai nghiệp vụ

Thang đo của TM Forum có 6 bậc, bắt đầu từ Cấp 0 vận hành bằng tay và kết thúc ở Cấp 5 vận hành hoàn toàn tự động. Bậc cao nhất này tới nay vẫn chưa có tiêu chuẩn đánh giá, nên Cấp độ 4 đang là ngưỡng cao nhất được ngành viễn thông thế giới công nhận.

Chỉ một số ít nhà mạng trên thế giới chạm tới Cấp độ 4, trong đó có China Telecom, China Mobile của Trung Quốc, NBN Co của Australia và Korea Telecom của Hàn Quốc.

Riêng ở mảng chăm sóc vùng phủ, Viettel đạt điểm tuyệt đối 4.0. Theo chuẩn mới vừa ban hành, đây là chứng nhận duy nhất trên toàn thế giới chạm tới mức điểm này, cao hơn mức 3.7 mà các nhà mạng quốc tế khác đạt được.

Ở mảng năng lượng, Viettel cũng nằm trong nhóm nhỏ các nhà mạng đạt Cấp độ 4, với bộ tiêu chuẩn mới nhất và khó nhất của TM Forum.

Đơn vị đứng sau chứng nhận này là TM Forum, hiệp hội phi lợi nhuận toàn cầu quy tụ các nhà mạng và nhà cung cấp giải pháp công nghệ. Khung đánh giá Mạng tự trị của hiệp hội ra đời năm 2019, tới nay đã thành thước đo năng lực mà các nhà mạng lớn như Vodafone, China Mobile, China Telecom hay Rakuten Mobile đều dùng.

Đánh giá về thành tựu này, ông George Glass, Giám đốc Công nghệ của TM Forum, nhận định chưa nhà mạng nào trên thế giới chạm tới Cấp độ 4 ở cả hai nghiệp vụ cùng lúc. Viettel là cái tên đầu tiên làm được điều đó, và làm được bằng giải pháp đang chạy thương mại.

Lộ trình tới 2030: toàn mạng đạt Cấp độ 4

Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Mạng lưới Viettel, ông Lê Quang Hiếu, cho biết: "Chứng nhận Cấp độ 4 cho thấy mạng tự trị đã chuyển từ định hướng chiến lược thành năng lực vận hành thực tế của Viettel."

Theo ông, đây mới là chặng đầu, và Viettel sẽ đưa năng lực này ra toàn mạng lưới trong nước lẫn các thị trường quốc tế, để người dùng ngày nào cũng có kết nối ổn định hơn.

Hai chứng nhận lần này mở đầu cho lộ trình tới năm 2030 của Viettel: toàn bộ mạng lưới đạt mức tự trị Cấp độ 4, rồi hướng tới Cấp độ 5 ở những lĩnh vực phù hợp.

Tới lúc đó, mạng viễn thông trở thành hạ tầng biết tự cảm nhận, tự điều chỉnh và tự phục hồi, làm bệ đỡ cho kinh tế số và thời đại AI.

Để đi tới mục tiêu đó, Viettel tập trung vào các nền tảng công nghệ lõi, trong đó có mô hình AI chuyên biệt cho ngành viễn thông và một "bản sao số" của mạng lưới, nơi mọi phương án được kiểm chứng trước trên môi trường mô phỏng.

Sau mạng di động, năng lực tự trị sẽ lan sang Internet cố định, truyền dẫn và mạng lõi, rồi tới các thị trường quốc tế mà Viettel đang đầu tư.

Cùng lúc, Viettel phối hợp với TM Forum làm ra bộ thước đo giá trị của mạng tự trị và mở kết quả vận hành cho cộng đồng viễn thông toàn cầu cùng tham khảo. Từ chỗ chỉ áp dụng tiêu chuẩn, Viettel đang từng bước góp phần định hình chuẩn mực vận hành mạng lưới thế hệ mới.

ĐIỂM NHẤN

  • Viettel là nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận Mạng tự trị Cấp độ 4, mức cao nhất được cấp trên thế giới hiện nay.
  • Ở nghiệp vụ tối ưu vùng phủ sóng, Viettel đạt điểm tuyệt đối 4.0, vượt mức 3.7 của các nhà mạng quốc tế khác.
  • Điểm sóng yếu được hệ thống tự phát hiện và khắc phục trong vài giờ, còn tại sự kiện lớn thời gian điều chỉnh chỉ khoảng 2 phút.
  • Hệ thống tối ưu vùng phủ có chi phí phát triển chỉ bằng chưa đầy một phần mười so với phí mua giải pháp tương đương từ đối tác quốc tế.

Điều này có ý nghĩa gì

Với người dùng Việt Nam, tin này có nghĩa là kết nối sẽ ổn định hơn theo từng ngày, khi điểm sóng yếu được xử lý trong vài giờ thay vì chờ phản ánh, và sóng tại sự kiện lớn được điều chỉnh chỉ trong khoảng 2 phút. Với thị trường, Viettel là nhà mạng Việt Nam đầu tiên chạm tới chuẩn cao nhất mà ngành viễn thông thế giới đang công nhận, bằng giải pháp do chính kỹ sư trong nước làm ra với chi phí chỉ bằng chưa đầy một phần mười so với mua ngoài. Lộ trình tới năm 2030 cho thấy tham vọng không dừng ở một chứng nhận: toàn mạng tiến tới Cấp độ 4, rồi Cấp độ 5 ở những lĩnh vực phù hợp.

Theo Viettel

Bài viết có sự hỗ trợ của AI, được con người kiểm chứng.

Đọc thêm