Từ những khay chip trong phòng sạch đến các chuyến bay chở hàng xuyên châu Á, Việt Nam đang bước sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Báo cáo mới của FedEx và Frost & Sullivan cho thấy yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nhà máy, mà còn ở tốc độ của hệ thống logistics phía sau.
Báo cáo “Từ AI đến xe điện: Ngành bán dẫn khu vực APAC định hình bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu” của FedEx, thực hiện phối hợp với Frost & Sullivan, khẳng định khu vực châu Á và Thái Bình Dương đã trở thành trung tâm của hệ sinh thái bán dẫn thế giới.
Khu vực này đóng góp khoảng 58% tổng doanh thu của ngành bán dẫn toàn cầu. Khi các ngành nghề ngày càng phụ thuộc vào con chip tiên tiến, khả năng vận chuyển hiệu quả chất bán dẫn giữa nhiều thị trường trở nên thiết yếu.
Một hệ sinh thái chia việc theo thế mạnh
Điểm đáng chú ý nhất của bản đồ bán dẫn APAC là sản xuất không tập trung vào một thị trường duy nhất, mà phân bổ tại nhiều trung tâm chuyên môn hóa cao, mỗi nơi giữ một mắt xích riêng.
Trung Quốc là nhà cung cấp vật liệu lớn, thị trường tiêu thụ quan trọng và trung tâm chế tạo đang phát triển. Đài Loan dẫn đầu thế giới về sản xuất bán dẫn tiên tiến, chiếm khoảng 60% sản lượng sản xuất chip theo hợp đồng trên toàn cầu.
Hàn Quốc dẫn đầu về sản xuất chip nhớ và năng lực chế tạo tiên tiến, trong khi Nhật Bản đóng vai trò thiết yếu trong lĩnh vực thiết bị, vật liệu bán dẫn và các yếu tố đầu vào chuyên dụng cho sản xuất.
Sự chuyên môn hóa này tạo nên một hệ sinh thái liên kết sâu rộng, trong đó các khâu thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử và triển khai bán dẫn được tiến hành tại nhiều quốc gia trước khi sản phẩm cuối cùng ra thị trường.
Việt Nam đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị
Đối với Việt Nam, những chuyển dịch của khu vực đang mở ra cơ hội mới khi quốc gia ngày càng hội nhập sâu vào hệ sinh thái bán dẫn, với điểm tựa là nền tảng sản xuất điện tử nhiều năm.
Theo báo cáo, xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 31,8% trong giai đoạn 2006 đến 2025, trong khi nhập khẩu bán dẫn tăng trưởng kép 30% trong cùng kỳ.
Năm 2023, Việt Nam đã xuất khẩu mạch tích hợp trị giá 32,4 tỷ USD, cho thấy vai trò ngày càng lớn của quốc gia trong thương mại bán dẫn khu vực và toàn cầu.
Việt Nam cùng các quốc gia Đông Nam Á khác đang nổi lên như một trung tâm lắp ráp và kiểm thử bán dẫn. Lực lượng lao động lành nghề cùng lợi thế chi phí đang thu hút đầu tư từ các tập đoàn lớn trên toàn cầu vào Việt Nam.
“Việt Nam có vị thế ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực APAC, khi nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ cao mở rộng hiện diện tại đây.”Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc Khai thác của FedEx Việt Nam và Campuchia
AI kéo theo cả một hệ sinh thái hạ tầng
Báo cáo xác định AI và điện toán hiệu năng cao là một trong những động lực tăng trưởng nhanh nhất của nhu cầu bán dẫn. Hơn 2.000 trung tâm dữ liệu mới dự kiến sẽ được xây dựng trên toàn cầu trong giai đoạn 2026 đến 2035.
Không chỉ thúc đẩy nhu cầu bán dẫn, AI còn đẩy nhanh nhu cầu về toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng hỗ trợ, bao gồm máy chủ mật độ cao, thiết bị mạng, hệ thống làm mát và các giải pháp năng lượng.
Đồng thời, xe điện cần lượng chip nhiều hơn đáng kể so với xe truyền thống, cùng với mạng 5G, Internet vạn vật (IoT), điện tử tiêu dùng, thiết bị y tế và tự động hóa công nghiệp tiếp tục mở rộng nhu cầu bán dẫn trên nhiều ngành.
Logistics, nền tảng của giai đoạn tăng trưởng tiếp theo
Khi chuỗi cung ứng bán dẫn ngày càng phức tạp, kết quả khảo sát cho thấy tốc độ và khả năng theo dõi giám sát là những yếu tố trọng tâm của chiến lược logistics trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.
Trong khảo sát của FedEx tại Triển lãm Bán dẫn Quốc tế SEMICON Taiwan, 35% số người được hỏi kỳ vọng doanh nghiệp của mình sẽ mở rộng sản xuất sang thêm nhiều thị trường APAC trong ba năm tới, và 25% có kế hoạch đa dạng hóa hoạt động tìm nguồn cung ứng.
Ở chiều thách thức, 30% đánh giá gián đoạn địa chính trị là trở ngại lớn nhất đối với tăng trưởng. Đáng chú ý, 44% xác định tốc độ vận chuyển quốc tế nhanh hơn là năng lực quan trọng nhất khi lựa chọn đối tác logistics.
Đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam, khả năng kết nối với những trung tâm bán dẫn và công nghệ lớn trên khắp châu Á ngày càng trở nên quan trọng. Từ tháng 9 năm 2025, FedEx nâng cao dịch vụ tại miền Bắc Việt Nam bằng cách bổ sung một chuyến bay chiều đi từ Sân bay quốc tế Nội Bài.
Dịch vụ được nâng cấp giúp các lô hàng từ miền Bắc Việt Nam đến châu Á và châu Âu nhanh hơn một ngày, đồng thời nâng cao độ tin cậy đối với hàng xuất khẩu đến các điểm đến xuyên Thái Bình Dương, trong đó có Hoa Kỳ và Canada.
Việc nâng cấp mạng lưới này bổ trợ cho những nỗ lực rộng hơn của FedEx nhằm tăng cường kết nối toàn khu vực APAC, như các chuyến bay thẳng hằng ngày giữa Đài Loan và Hàn Quốc hay việc mở rộng Trung tâm Chuyển tải Đào Viên tại Đài Loan để xử lý khối lượng hàng bán dẫn ngày càng tăng.
Đọc thêm: Bài viết Kỷ Nguyên Số về báo cáo FedEx và chuỗi cung ứng bán dẫn APAC
Nguồn: FedEx Newsroom, fedex.com; FedEx, xu hướng ngành bán dẫn
