Từ khoảng 5% lên hơn một nửa trong bốn năm
Tốc độ chuyển dịch là điều gây chú ý nhất. Tỉ lệ này chỉ ở khoảng 5% vào năm 2022 và 2023, tăng lên 13,6% năm 2024, rồi 28,9% năm 2025, và đạt 38,1% tính chung chín tháng đầu năm 2026 trước khi vượt mốc một nửa trong tháng 9. Trong tháng 9, tổng số xe tải nặng đăng ký mới giảm 21% so với cùng kỳ, nhưng số xe năng lượng mới lại tăng 37%. Xe năng lượng mới ở đây gồm xe thuần điện và xe pin nhiên liệu hydro.
Động lực phía sau gồm hỗ trợ của chính phủ và chi phí vận hành thấp hơn trên các tuyến cố định. Xe tải nặng chạy tuyến lặp lại mỗi ngày, đậu tại bến bãi cố định qua đêm, là điều kiện lý tưởng cho đổi pin và sạc theo kế hoạch. Bức tranh này khác hẳn Mỹ và châu Âu, nơi tỉ lệ điện hóa xe tải nặng vẫn chỉ ở mức một con số. Trên phạm vi toàn cầu, CATL cho biết tỉ lệ này vẫn dưới 10%.
Hệ pin hai phần giải quyết nỗi lo hết pin giữa đường
Hệ thống mới gồm hai phần độc lập. Phần chính là khối pin chuẩn hóa gắn dưới gầm xe, có thể đổi tại trạm, dung lượng 432 kWh hoặc 513 kWh, được thuê linh hoạt theo nhu cầu từng mùa. Phần phụ là khối pin 77 kWh gắn cố định sau cabin, đóng vai trò dự phòng. Nhờ pin phụ, tài xế có thể dùng pin chính tới khi chỉ còn dưới 5%, thay vì quay về trạm khi pin còn khoảng 30% như cách làm phổ biến hiện nay. Mức dùng sâu của pin chính nhờ đó tăng từ khoảng 70% lên hơn 95%.
CATL ước tính hệ thống này giúp người dùng tiết kiệm hơn 460.000 nhân dân tệ trong chu kỳ ba năm so với xe tải diesel, tương đương khoảng 1,7 tỷ đồng theo tỉ giá tham khảo khoảng 3.700 đồng cho một nhân dân tệ. Tại sự kiện ra mắt, các thỏa thuận bao phủ 13.000 xe đã được ký với các doanh nghiệp logistics lớn. Hơn 430.000 xe tải nặng chạy điện đang dùng pin CATL, chiếm hơn 70% thị trường toàn cầu của phân khúc này.
For heavy trucks, battery swapping is the only solution for pursuing ultimate energy-replenishment efficiency.
Gao Huan, Giám đốc công nghệ phụ trách mảng xe con và xe thương mại tại Trung Quốc của CATL, chia sẻ với Reuters ngày 20 tháng 10 năm 2026
Trạm đổi pin 5 phút và cách tính tiền thuê pin mới
Lập luận của CATL là với xe tải nặng, tăng tốc độ sạc mãi không phải con đường tốt nhất, vì dòng sạc càng lớn càng sinh nhiệt và tổn hao, nhất là khi khối pin ngày càng to. Đổi pin trong khoảng 5 phút đưa thời gian nạp năng lượng về gần mức đổ nhiên liệu của xe diesel. Trạm Qiji thế hệ mới không cần hố đào, giảm 10% chi phí xây dựng và triển khai được trong 5 ngày.
Cách tính tiền cũng thay đổi. Dịch vụ thuê pin nay tính theo lượng điện nạp vào ròng, thay vì lượng điện xả ra, nên người dùng giữ lại lợi ích từ phanh tái sinh. Theo CATL, thay đổi này có thể giảm tới 20% chi phí thuê pin tính trên mỗi kWh cho gói cơ bản. Hồi tháng 9, CATL ký thỏa thuận sơ bộ với tập đoàn DHL để phát triển các hành lang vận tải xanh tại châu Âu.
Rào cản còn lại và điều đáng theo dõi từ Việt Nam
Ba rào cản vẫn được nhắc tới trên các tuyến đường dài là giá xe cao, khối pin lớn làm nặng xe và số trạm sạc công suất rất lớn còn ít. Đổi pin là một cách trả lời, nhưng nó đòi hỏi chuẩn pin thống nhất và mạng lưới trạm đủ dày trên các hành lang hàng hóa. Trung Quốc đã vạch kế hoạch đưa đội xe tải nặng năng lượng mới vượt 1,6 triệu chiếc vào năm 2030.
Với vận tải tại Việt Nam, bài học gần nhất không nằm ở con số 50,3%, mà ở thứ tự làm việc. Điện hóa bắt đầu thắng ở những tuyến cố định, có bến bãi và lịch chạy lặp lại, nơi chi phí mỗi chuyến tính được rõ ràng và hạ tầng được đặt đúng tại điểm đậu xe. Khi doanh nghiệp logistics trong nước tính chuyện thay đội xe, tuyến đường và điểm đậu qua đêm nên quyết định trước, rồi mới tới dung lượng pin bao nhiêu kWh là đủ cho một ngày chạy.
Đọc thêm: Xe điện phát điện ngược lên lưới giúp chủ xe kiếm hơn 11 triệu đồng mỗi năm · VinFast gỡ nút thắt tiền trả trước, cho vay trọn giá xe và ưu đãi tới 9 phần trăm
Nguồn: Chosun Biz ngày 21 tháng 10 năm 2026 về tỉ lệ 50,3% xe tải nặng năng lượng mới trong tháng 9 và dữ liệu của China First Commercial Vehicle Network; Reuters ngày 20 tháng 10 năm 2026 về hệ pin Tianxing II, trạm đổi pin Qiji và phát biểu của Gao Huan; CnEVPost ngày 20 tháng 10 năm 2026 về hệ pin hai phần 432 kWh, 513 kWh và 77 kWh, mức dùng sâu pin chính hơn 95% và các thỏa thuận 13.000 xe.
