Chính phủ Ấn Độ vừa đưa xe điện thành lựa chọn mặc định khi thay ô tô công vụ, đồng thời nâng trần giá mua xe điện lên gấp đôi xe dùng động cơ đốt trong.

Ngày 10 tháng 11, Vụ Chi tiêu thuộc Bộ Tài chính Ấn Độ ban hành công văn sửa đổi quy định mua sắm và thuê xe công vụ. Từ thời điểm này, xe điện là phương án được chọn trước tiên mỗi khi một xe công vụ cũ cần thay thế.

Công văn sửa đổi một phần hướng dẫn từ ngày 1 tháng 9 năm 2022. Mọi điều kiện khác về đối tượng được cấp xe và trình tự mua sắm, thuê xe vẫn giữ nguyên, và việc mua sắm tiếp tục tuân thủ Quy tắc Tài chính chung 2017.

Động thái này đặt Ấn Độ vào nhóm nước dùng mua sắm công để thúc đẩy xe điện. Trong khi nhiều nước tập trung ưu đãi người mua cá nhân, New Delhi chọn cách thay đổi từ chính đội xe của nhà nước.

Công văn không thay đổi các điều kiện về đối tượng được cấp xe công vụ. Điều thay đổi là loại xe được mua và mức giá tối đa được phép chi, hai yếu tố sẽ quyết định đội xe công vụ của Ấn Độ chạy bằng điện hay xăng trong những năm tới.

Hai mức trần giá, một hướng ưu tiên

Công văn ấn định trần giá đại lý ròng cho xe công vụ ở hai mức. Xe điện được mua với giá tối đa 2 triệu rupee, còn xe dùng động cơ đốt trong, gồm xe xăng, dầu diesel và xe hybrid, chỉ được mua tối đa 1 triệu rupee.

So với hướng dẫn năm 2022, khi đó mọi loại xe công vụ dùng chung một mức trần. Việc tách riêng hai mức trần và đặt xe điện cao gấp đôi cho thấy New Delhi muốn nới rộng lựa chọn cho các bộ, ngành khi mua xe điện, trong đó có cả xe thể thao đa dụng chạy điện.

Bộ Tài chính Ấn Độ lý giải việc điều chỉnh dựa trên giá thị trường hiện nay, chi phí vận hành trọn đời của xe, mục tiêu thúc đẩy xe điện và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

“Going forward, Ministries/Departments shall ordinarily procure Electric Vehicles (EVs) at the time of condemnation/replacement of their existing ICE staff cars. EVs shall be the default and preferred choice for procurement.”

Avinash K. Nilankar, Vụ trưởng Vụ Chi tiêu, Bộ Tài chính Ấn Độ

Muốn mua xe xăng phải giải trình từng trường hợp

Theo công văn, khi một xe công vụ cũ bị thanh lý hoặc cần thay thế, bộ, ngành liên quan sẽ mua xe điện. Nếu cho rằng xe điện không phù hợp và muốn mua xe động cơ đốt trong, bộ, ngành đó phải gửi đề xuất kèm lý do chính đáng lên Vụ Chi tiêu.

Đề xuất ngoại lệ phải có chữ ký của thư ký bộ và ý kiến đồng thuận của cố vấn tài chính, rồi được Vụ Chi tiêu xem xét theo từng trường hợp. Quy định này áp dụng cả khi thuê xe: quy định thuê xe điện từ năm 2022 vẫn có hiệu lực, và muốn thuê xe động cơ đốt trong cũng phải xin phép theo cùng quy trình.

Xe điện đang sạc tại trạm sạc ở Ấn Độ
Xe điện đang sạc tại trạm sạc ở Ấn Độ. Ảnh minh họa AI mô phỏng xe điện đang sạc
2 triệu rupee
Trần giá mua xe điện công vụ
Công văn ngày 10 tháng 11 năm 2026
1 triệu rupee
Trần giá xe xăng, dầu diesel và hybrid
Cùng công văn
847.544 xe
Đội xe công vụ Ấn Độ
Tháng 2 năm 2022
5.384 xe
Xe điện
Trong số đó

Đội xe nhà nước: 847.544 xe, chỉ 5.384 xe điện

Quy mô cần chuyển đổi còn rất lớn. Theo trả lời chất vấn trước Quốc hội Ấn Độ vào tháng 3 năm 2022, các cơ quan nhà nước vận hành tổng cộng 847.544 xe tính đến tháng 2 năm đó, nhưng chỉ 5.384 xe trong số này chạy điện.

Dù vậy, quy định mới chỉ ràng buộc các bộ, ngành thuộc chính phủ trung ương. Phần lớn đội xe nhà nước thuộc về chính quyền bang, doanh nghiệp nhà nước và các cơ quan khác, nơi việc áp dụng xe điện sẽ phụ thuộc vào từng địa phương và đơn vị.

Ấn Độ điện hóa xe công vụ qua các con số
Ấn Độ điện hóa xe công vụ qua các con số. Đồ họa: Góc Nhìn Xanh, số liệu Bộ Tài chính Ấn Độ

Ước tính của ngành cho thấy mỗi năm chính phủ trung ương, các bang và doanh nghiệp nhà nước cùng mua khoảng 5.000 xe điện. Con số này khiêm tốn so với tổng lượng xe bán ra trên thị trường, vì vậy tác động trước mắt tới doanh số toàn ngành có thể không lớn.

Tín hiệu quan trọng hơn doanh số

Giới phân tích cho rằng tác động trực tiếp của quy định tới doanh số các hãng xe điện Ấn Độ như Tata Motors và Mahindra có thể còn hạn chế, vì chính sách chủ yếu chuyển đơn hàng sẵn có của chính phủ từ xe truyền thống sang xe điện, thay vì tạo thêm nhu cầu mới.

Giá trị lớn hơn nằm ở hiệu ứng lan tỏa. Nếu chính quyền bang, doanh nghiệp nhà nước và đội xe doanh nghiệp áp dụng cách làm tương tự, nhu cầu xe điện từ khối tổ chức sẽ trở nên ổn định và dễ dự đoán hơn, tạo điều kiện cho hãng xe và nhà đầu tư hạ tầng sạc lên kế hoạch dài hạn.

Xe điện chạy trên đại lộ ở New Delhi
Xe điện chạy trên đại lộ ở New Delhi. Ảnh minh họa AI mô phỏng xe điện chạy trên phố Ấn Độ

Kinh nghiệm của Ấn Độ cũng gợi ý một cách tiếp cận khác cho các nước đang điện hóa giao thông: bên cạnh ưu đãi cho người mua cá nhân, chính sách mua sắm công có thể trở thành đòn bẩy trực tiếp, vì nhà nước vừa là bên đặt quy định, vừa là bên mua xe.

Một nhà phân tích lưu ý tốc độ thay xe và hạ tầng sạc sẽ quyết định chính sách đi được bao xa, vì xe công vụ chỉ phát huy hiệu quả khi có chỗ sạc thuận tiện và lịch thay xe được thực hiện đúng kế hoạch.

Bài toán kinh tế của đội xe điện

Về kinh tế, xe điện thường có giá mua ban đầu cao hơn xe dùng động cơ đốt trong, nhưng tiết kiệm chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng trong suốt vòng đời sử dụng. Một nhà phân tích ngành ô tô nhận định hiệu quả kinh tế của việc điện hóa đội xe sẽ phụ thuộc vào mức độ sử dụng xe, hạ tầng sạc và chi phí vận hành. Với đội xe công vụ chạy thường xuyên, khoản tiết kiệm nhiên liệu và bảo dưỡng có thể giúp xe điện cạnh tranh hơn về tổng chi phí, dù giá mua ban đầu cao hơn.

Công văn do ông Avinash K. Nilankar, Vụ trưởng Vụ Chi tiêu, ký ban hành và được Thư ký Vụ phê duyệt. Văn bản gửi tới tất cả các bộ, ngành, các cố vấn tài chính, Tổng Kiểm toán nhà nước và Ủy ban Dịch vụ công liên bang. Việc mua sắm xe công vụ tiếp tục tuân thủ Quy tắc Tài chính chung 2017 của Ấn Độ, và mọi điều kiện khác về đối tượng được cấp xe vẫn giữ nguyên.

ĐIỂM NHẤN

  • Ấn Độ đặt xe điện làm lựa chọn mặc định khi thay ô tô công vụ từ ngày 10/11
  • Trần giá mua xe điện là 2 triệu rupee, gấp đôi mức trần 1 triệu rupee của xe xăng, dầu diesel và hybrid
  • Đội xe nhà nước Ấn Độ có 847.544 xe, trong đó chỉ 5.384 xe điện, tính đến tháng 2/2022
  • Giới phân tích: quy định chủ yếu chuyển đơn hàng chính phủ sang xe điện, tác động trực tiếp tới doanh số còn hạn chế

Điều này có ý nghĩa gì

Với độc giả quan tâm tới giao thông xanh, quyết định của Ấn Độ cho thấy điện hóa đội xe công vụ là một trong những cách nhanh nhất để nhà nước thể hiện cam kết giảm phát thải, vì xe công vụ là tài sản nhà nước mua bằng ngân sách và thay thế theo chu kỳ cố định.

Với Việt Nam, nơi Hà Nội đang điện hóa xe buýt và nhiều địa phương thúc đẩy xe điện, cách làm của Ấn Độ gợi ý rằng chính sách mua sắm công xứng đáng được tính tới song song với ưu đãi cho người mua cá nhân. Thách thức chung vẫn là hạ tầng sạc và tốc độ thay xe.

Với các hãng xe điện, đơn hàng từ chính phủ dù nhỏ nhưng ổn định và dễ dự đoán, vì xe công vụ được thay thế theo chu kỳ cố định. Khi nhiều bang và doanh nghiệp nhà nước cùng chuyển sang xe điện, các hãng có thêm cơ sở để đầu tư dây chuyền và hạ tầng sạc, thay vì chỉ dựa vào nhu cầu lẻ của người mua cá nhân.

Theo Business Standard, The Hindu BusinessLine, Văn bản Bộ Tài chính Ấn Độ

Bài viết có sự hỗ trợ của AI, được con người kiểm chứng.

Đọc thêm