Từ đơn thử nghiệm 53 xe tới đơn hàng 2.000 xe
Đơn hàng lần này không phải một quyết định mua sắm bất ngờ. Vào cuối năm 2025, FedEx đã đặt 53 xe đầu tiên từ Harbinger, hãng xe có trụ sở tại bang California của Mỹ chuyên làm khung gầm xe tải điện cỡ trung, đồng thời cùng dẫn dắt vòng gọi vốn 160 triệu đô la Mỹ của hãng này, tương đương khoảng 4.200 tỷ đồng. Sau giai đoạn chạy thử trong mạng lưới thật, FedEx mở rộng lên 2.000 xe và Harbinger cho biết sẽ sản xuất và giao toàn bộ trong khoảng 18 tháng, hoàn tất vào cuối năm 2027.
Cách làm theo từng bước này đáng chú ý vì nó giảm rủi ro cho cả hai phía. Phía người mua có dữ liệu vận hành thật về tầm hoạt động, thời gian sạc và chi phí bảo dưỡng trước khi cam kết số tiền lớn. Phía nhà sản xuất trẻ có đơn hàng đủ lớn để tổ chức sản xuất ổn định, thay vì phải sống dựa vào các đơn nhỏ lẻ. Harbinger cho biết hãng vừa hoàn thành chiếc xe thứ 1.000, một mốc cho thấy năng lực sản xuất đã vượt qua giai đoạn mẫu thử.
Bài toán kinh tế đứng sau con số phát thải
Lý do FedEx nhấn mạnh nhiều tới tiền nhiên liệu nằm ở đặc thù của xe giao nhận. Xe chạy quãng đường đều đặn mỗi ngày, trở về kho cố định vào ban đêm và có vòng đời thiết kế dài, nên phần tiết kiệm khi chuyển từ dầu diesel sang điện được cộng dồn trong nhiều năm. Theo ước tính của Harbinger, mỗi xe tiết kiệm trung bình 20.000 đô la Mỹ mỗi năm, nhân lên 2.000 xe thành khoảng 40 triệu đô la Mỹ mỗi năm và khoảng 800 triệu đô la Mỹ trong vòng đời 20 năm. Đây là ước tính của nhà sản xuất dựa trên vòng đời thiết kế của xe, chưa phải kết quả kiểm toán độc lập, nhưng nó cho thấy đơn hàng được tính như một quyết định tài chính trước khi được tính như một quyết định môi trường.
Điện hóa một đội xe ở quy mô này đòi hỏi xe làm được việc thật, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng.
Ý chính trong phát biểu của lãnh đạo phụ trách an toàn và vận tải của FedEx khi công bố mở rộng đội xe Harbinger, theo các bản tin ngành vận tải cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2026
Ở chiều môi trường, việc thay thế trực tiếp 2.000 xe dầu diesel bằng xe thuần điện dự kiến tránh hơn 1,7 triệu tấn phát thải trong vòng đời xe. Một số bản tin ngành vận tải tại Canada dùng con số thận trọng hơn là hơn 1,5 triệu tấn dựa trên dữ liệu công bố của Bộ Năng lượng Mỹ, cho thấy khoảng ước tính phụ thuộc vào giả định về quãng đường và hệ số phát thải. Dù dùng mốc nào, hướng tác động là rõ ràng và quy mô đội xe đủ lớn để tạo khác biệt đo được, nhất là khi xe tập trung ở các đô thị đông dân nơi chất lượng không khí là vấn đề sức khỏe cộng đồng.
Một phần của mục tiêu điện hóa toàn bộ đội xe giao nhận vào năm 2040
Đơn hàng 2.000 xe nằm trong lộ trình dài hơn mà FedEx đã công bố: toàn bộ xe mua mới cho giao nhận gói hàng sẽ là xe điện từ năm 2030 và toàn bộ đội xe giao nhận chuyển sang thuần điện vào năm 2040. Hiện hãng cho biết đã có gần 9.500 xe điện các loại trong đội xe toàn cầu, gồm cả xe chạy trên đường và xe phục vụ trong cơ sở. So với quy mô mạng lưới toàn cầu, con số 2.000 xe mới vẫn là một bước, nhưng là bước lớn trong phân khúc khó nhất là xe tải cỡ trung, nơi lựa chọn xe điện thương mại còn ít hơn nhiều so với xe con.
Các tổ chức môi trường tại Mỹ cũng chỉ ra một dư địa tiếp theo. FedEx sở hữu và vận hành hơn 5.000 cơ sở tại Mỹ với diện tích mái rất lớn tại các trung tâm phân loại và kho giao nhận. Nếu điện mặt trời mái nhà được lắp đồng bộ với hạ tầng sạc, đội xe điện có thể dùng thêm điện sạch tại chỗ và giảm áp lực lên lưới điện vào giờ cao điểm. Đến nay FedEx chưa công bố một mục tiêu riêng cho điện mặt trời mái nhà ở quy mô đó, nên đây vẫn là khả năng được nêu ra từ phía tổ chức môi trường, chưa phải cam kết của doanh nghiệp.
Điều cần theo dõi từ nay tới cuối năm 2027
Ba mốc sẽ cho biết đơn hàng này đi vào đời sống ra sao. Thứ nhất là tiến độ giao xe trong khoảng 18 tháng, một tốc độ được lãnh đạo Harbinger mô tả là chưa từng có trong ngành xe tải điện cỡ trung và cỡ nặng. Thứ hai là chi phí vận hành thật sau năm đầu tiên, gồm tiền điện, bảo dưỡng và thời gian xe phải dừng, vì đây là dữ liệu quyết định các đơn hàng tiếp theo. Thứ ba là hạ tầng sạc tại kho, yếu tố ít được nhắc trong thông cáo nhưng quyết định xe có sẵn sàng mỗi sáng hay không. Nếu ba mốc này đều đạt, mô hình mua xe điện theo từng bước từ thử nghiệm nhỏ tới đội xe lớn sẽ trở thành tham khảo thực tế cho nhiều doanh nghiệp logistics khác, trong đó có doanh nghiệp tại Việt Nam đang cân nhắc điện hóa đội xe giao nhận đô thị.
Đọc thêm: Green SM mang taxi thuần điện Việt Nam đến Los Angeles · Anh cam kết 1,6 tỷ đô la Mỹ cho dự án khí hậu tại Đông Nam Á trong 5 năm tới: mục tiêu thêm 1,8 GW điện sạch và tránh gần 1,7 triệu tấn phát thải
Nguồn: Harbinger, thông tin đơn hàng 2.000 xe tải điện của FedEx ngày 30 tháng 9 năm 2026; TechCrunch, tin FedEx đặt 2.000 xe tải điện từ Harbinger trong thỏa thuận 300 triệu đô la Mỹ ngày 30 tháng 9 năm 2026; FreightWaves và Truck News, tin về tiến độ giao xe cuối năm 2027 và ước tính tiết kiệm nhiên liệu; Environment America, bài về khoản đầu tư xe điện kỷ lục của FedEx ngày 13 tháng 10 năm 2026.
