Ấn Độ xanh hơn khi ghép điện mặt trời, lưới điện và hydro

Một mái nhà cũng trở thành một phần của hệ thống năng lượng

Chương trình "PM Surya Ghar" cho thấy cách chính sách năng lượng có thể đi xuống quy mô gia đình. Đầu tháng 8/2026, hơn 50,06 lakh hộ đã hưởng lợi từ điện mặt trời mái nhà, tương đương hơn 5 triệu hộ.

Khoảng 14,8 GW công suất mái nhà đã được đưa vào vận hành trong khuôn khổ chương trình. Với người dân, chuyển đổi xanh vì thế không còn là một mục tiêu xa. Nó có thể bắt đầu bằng việc tự tạo một phần điện dùng mỗi ngày.

Cách tiếp cận này cũng tạo ra một thay đổi về vai trò. Hộ gia đình không chỉ là người mua điện. Khi có điện mặt trời mái nhà, họ có thể trở thành một mắt xích nhỏ trong hệ thống phát điện phân tán.

Khi điện xanh nhiều lên, lưới điện phải chạy theo

Điện mặt trời và điện gió có một giới hạn dễ hiểu. Chúng không phát đúng lúc con người luôn cần điện. Vì vậy, tăng công suất mà không tăng đường dây và kho điện có thể tạo ra nút thắt mới.

Chương trình "Hành lang năng lượng xanh giai đoạn III" được phê duyệt ngày 30/9/2026 nhằm giải bài toán đó. Kế hoạch hướng tới khả năng giải tỏa tới 135 GW năng lượng tái tạo và triển khai 50 GWh pin lưu trữ.

Đây là phần ít hào nhoáng hơn so với các cánh đồng pin mặt trời, nhưng lại quyết định điện xanh có đi được đến nơi cần dùng hay không. Đến cuối tháng 8, tổng công suất năng lượng tái tạo của Ấn Độ đã đạt khoảng 295,55 GW. Riêng điện mặt trời hơn 168 GW.

Một chương trình khác là điện mặt trời nổi "Pradhan Mantri Surya Sarovar Yojana" còn mở thêm không gian phát điện trên mặt nước. Mục tiêu là 5.000 MW điện mặt trời nổi kèm tối thiểu 10.000 MWh lưu trữ.

Giao thông điện cần nhiều hơn một chiếc xe

Xe điện thường được nhìn như một sản phẩm tiêu dùng. Nhưng với quy mô quốc gia, xe điện là bài toán về phương tiện, trạm sạc, điện năng và sản xuất.

Theo tài liệu Chính phủ Ấn Độ công bố ngày 1/10, chương trình "PM E-DRIVE" hỗ trợ khoảng 28,30 lakh xe điện. Đến tháng 6/2026, 26,59 lakh xe đã được bán trong phạm vi chương trình.

Hạ tầng cũng đang được mở rộng. Tính đến cuối tháng 9, 8.147 bộ sạc đã được phê duyệt cho ba doanh nghiệp dầu khí và 10 bang. Khi xe, trạm sạc và lưới điện được phát triển cùng nhau, quá trình chuyển đổi mới có cơ hội đi xa hơn giai đoạn thử nghiệm.

Hydro xanh mở cánh cửa cho phần khó giảm phát thải

Không phải ngành nào cũng có thể thay nhiên liệu hóa thạch bằng điện trực tiếp. Đây là lý do hydro xanh được đặt vào chiến lược dài hạn.

Tháng 6/2026, Ấn Độ khai trương cổng chứng nhận hydro xanh. Sáu bang đã có chính sách riêng. Bảy bang khác tích hợp hydro vào chính sách công nghiệp hoặc năng lượng tái tạo và bốn bang đang hoàn thiện khung của mình.

Ưu đãi cũng đã được trao cho 15 doanh nghiệp để hình thành 3.000 MW năng lực sản xuất thiết bị điện phân mỗi năm. Các dự án được hỗ trợ sản xuất hydro xanh có tổng công suất 862.000 tấn mỗi năm.

Chuyển đổi xanh mạnh hay không nằm ở chỗ các mảnh có nối được với nhau

Nhìn riêng từng chương trình, Ấn Độ đang làm nhiều việc cùng lúc. Nhìn chung một hệ thống, logic lại khá rõ.

Điện mặt trời tạo thêm nguồn điện sạch. Pin lưu trữ giữ lại phần điện dư. Lưới truyền tải đưa điện đến nơi cần dùng. Xe điện mở thêm nhu cầu mới cho điện sạch. Hydro xanh hướng tới các ngành khó điện hóa.

Thách thức nằm ở triển khai. Hạ tầng lớn cần vốn, đất, thiết bị và phối hợp giữa trung ương với các bang. Trạm sạc chỉ hữu ích khi đặt đúng nơi có nhu cầu. Pin lưu trữ chỉ tạo giá trị khi mô hình vận hành đủ hiệu quả.

Vì vậy, câu chuyện đáng theo dõi không phải Ấn Độ đã công bố bao nhiêu chương trình. Câu hỏi quan trọng hơn là những chương trình đó có vận hành như một hệ thống thống nhất hay không. Nếu làm được, năm 2026 có thể được xem là giai đoạn chính sách xanh bắt đầu chuyển từ mở rộng quy mô sang kết nối các mảnh ghép.