Lắp điện mặt trời mái nhà rồi bán điện dư lên lưới nghe rất hợp lý, nhưng giá mua điện dư hiện chỉ 844,8 đồng một kWh, chưa bằng một nửa giá điện phải mua. Từ ngày 26 tháng 6 năm 2026, Nghị định 243 cho phép bán tối đa 50% sản lượng phát, gấp 2,5 lần mức 20% trước đây. Phép tính tiền lại chỉ ra một hướng khác: tự dùng mới là cách tiết kiệm thật.
Mái nhà Việt Nam lắp tấm pin mặt trời dưới nắng, minh họa điện mặt trời mái nhà
Ảnh minh họa: mái nhà Việt Nam lắp tấm pin mặt trời dưới nắng.
844,8 đồng/kWh
giá mua điện dư năm 2025
Công văn 205 ngày 16/1/2026
50%
tỉ lệ điện dư tối đa được bán
Tăng từ 20% theo Nghị định 243
5.928 hệ thống
điện mặt trời mái nhà mới
213,9 MWp, từ 26/6 đến 31/7/2026
70 khách hàng
đăng ký bán điện dư
Chỉ 1,2% số hệ thống mới

Nghị định 243 mở cửa bán điện dư tới 50% sản lượng

Nghị định 243/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 26 tháng 6 năm 2026, nâng tỉ lệ điện dư được bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50% sản lượng. Đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030, hai bên có thể thỏa thuận tỉ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện khu vực tiếp nhận được.

Giá mua điện dư bằng giá điện năng thị trường bình quân của năm trước liền kề. Cơ quan vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia, NSMO, công bố giá năm 2025 là 844,8 đồng một kWh trong công văn 205 ngày 16 tháng 1 năm 2026.

So với giá điện sinh hoạt, 844,8 đồng một kWh là mức thấp. Theo biểu giá tại Quyết định 2892/QĐ-BCT, áp dụng từ ngày 1 tháng 11 năm 2026, điện sản xuất cấp hạ áp giờ bình thường có giá 1.966 đồng một kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng, gấp hơn 2 lần giá bán dư. Điện sinh hoạt tính theo 5 bậc, từ 1.901 đến 3.844 đồng một kWh. Nói cách khác, bán 1 kWh lên lưới chỉ thu về 43% số tiền phải trả khi mua lại 1 kWh đó.

1 kWh điện mặt trời Giá trị (đồng) Ghi chú
Tự dùng trong giờ bình thường 1.966 Tiền không phải trả khi mua điện lưới
Bán lên lưới 844,8 Giá mua điện dư năm 2025 do NSMO công bố
Chênh lệch tự dùng so với bán 1.121,2 Tự dùng đáng giá hơn 2,3 lần bán lên lưới

Tính theo giá điện sản xuất cấp hạ áp giờ bình thường tại Quyết định 2892/QĐ-BCT.

Vì sao chỉ 70 trong 5.928 hệ thống đăng ký bán điện dư

Theo EVN, từ ngày 26 tháng 6 đến ngày 31 tháng 7 năm 2026, cả nước có 5.928 hệ thống điện mặt trời mái nhà mới, tổng công suất 213,9 MWp, nhưng chỉ 70 khách hàng đăng ký bán điện dư (1,2%). Đa số hộ gia đình lắp điện mặt trời để tự dùng, không phải để bán điện.

Lý do đầu tiên là giá bán thấp: với 844,8 đồng một kWh, điện dư bán lên lưới mang về rất ít tiền so với chi phí lắp đặt. Lý do thứ hai là thủ tục: muốn bán điện dư, hộ gia đình phải đăng ký với đơn vị điện lực, lắp công tơ hai chiều và ký thỏa thuận mua bán điện. Nhiều hộ thấy thủ tục rườm rà mà tiền thu về không đáng nên chọn tự dùng toàn bộ.

Lý do thứ ba nằm ở khung giờ phát điện. Điện mặt trời chỉ phát mạnh khoảng 8 giờ đến 16 giờ, trong khi giờ cao điểm của lưới điện là 17h30 đến 22h30. Điện mặt trời vì thế chỉ thay thế điện giờ bình thường ban ngày, không giúp hộ gia đình tránh được giá cao điểm buổi tối.

Cận cảnh tấm pin mặt trời trên mái nhà dưới nắng, minh họa điện mặt trời mái nhà
Ảnh minh họa: cận cảnh tấm pin mặt trời trên mái nhà dưới nắng.

Từ 26 tháng 6 đến 31 tháng 7 năm 2026, cả nước có 5.928 hệ thống điện mặt trời mái nhà mới, nhưng chỉ 70 khách hàng đăng ký bán điện dư.

Số liệu EVN


Phép tính cho mái nhà Việt Nam: lắp đúng công suất tự dùng

Phép tính cốt lõi rất đơn giản: mỗi kWh tự dùng thay vì bán lên lưới giúp người dùng giữ lại 1.121,2 đồng nếu tính theo mức giá trên, bằng chênh lệch giữa 1.966 đồng giá trị tự dùng và 844,8 đồng giá bán. Với 100 kWh tự dùng mỗi tháng, khoản giữ lại là 112.120 đồng một tháng, tương đương hơn 1,3 triệu đồng một năm.

Lắp thừa để bán là bài toán khác hẳn. Điện dư bán với giá 844,8 đồng một kWh, chỉ bằng 43% giá điện phải mua, nên mỗi kWp lắp thừa hoàn vốn chậm hơn nhiều so với mỗi kWp lắp đúng nhu cầu tự dùng. Hộ gia đình nên đo nhu cầu điện ban ngày trước khi chốt công suất, vì điều hòa, tủ lạnh và máy giặt mới là tải thật của hệ thống.

Một mái nhà có người ở nhà ban ngày, dùng điều hòa và nấu ăn bằng điện, sẽ tận dụng điện mặt trời tốt hơn nhiều so với mái nhà cả gia đình đi làm vắng nhà.

Pin lưu trữ trở thành câu hỏi đáng tiền

Điện mặt trời phát mạnh nhất lúc giữa trưa, nhưng hộ gia đình dùng điện nhiều nhất vào buổi tối, đúng giờ cao điểm 17h30 đến 22h30. Khoảng lệch giờ này khiến pin lưu trữ trở thành câu hỏi đáng tiền: pin giữ điện mặt trời ban ngày để dùng vào buổi tối.

Pin có đáng tiền hay không chưa có đáp án chung, vì đáp án phụ thuộc vào giá pin, tuổi thọ pin và lượng điện buổi tối của từng hộ. Hộ dùng nhiều điện buổi tối và có mái nhà đủ nắng sẽ thấy pin đáng tiền sớm hơn hộ dùng ít điện buổi tối.

Ở tầm chính sách, tỉ lệ bán điện dư chỉ 1,2% cho thấy cơ chế hiện tại chưa đủ hấp dẫn. Nghị định 243 đã mở cửa tới 50%, nhưng giá mua 844,8 đồng một kWh mới là điểm nghẽn thật sự.

Đọc thêm: Cơn sốt AI là có thật, nhưng ai mới thực sự kiếm được tiền? · Cuộc đua điện hóa xe buýt: từ Frankfurt đến TP.HCM

Nguồn: Nghị định 243/2026/NĐ-CP; NSMO công văn 205 ngày 16/1/2026; EVN; InSolar; Quyết định 2892/QĐ-BCT.

Bài viết có sự hỗ trợ của AI, được con người kiểm chứng.

Đọc thêm