Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề “Dòng vốn mới – Vị thế mới”, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn quốc tế, nhưng đây không phải đích đến cuối cùng. Để tận dụng cơ hội, thị trường cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài.
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, đồng thời hội nhập ngày càng sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.
Đến ngày 21/10/2026, quy mô thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,16 triệu tỷ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương 22,9% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu.
Đặc biệt, ngày 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Một số cổ phiếu doanh nghiệp niêm yết Việt Nam cũng được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu của tổ chức này.
Đây là kết quả của quá trình cải cách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường. Việc nâng hạng đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn đầu tư quốc tế.
Tuy nhiên, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh, nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng mà là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới. Khả năng thu hút vốn không chỉ phụ thuộc vào vị thế phân loại thị trường, mà còn được quyết định bởi chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và môi trường đầu tư.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển rất lớn. Do đó, thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn, đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Hoàn thiện thị trường, hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn
Để tận dụng cơ hội từ việc nâng hạng, theo bà Phương, cơ quan quản lý sẽ tập trung vào năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đang được Quốc hội xem xét tại kỳ họp này, với trọng tâm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn và nhà đầu tư tham gia thị trường.
Cùng với đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp duy trì, nâng cao chất lượng thị trường sau nâng hạng, hướng tới đáp ứng những tiêu chí cao hơn theo chuẩn mực quốc tế, trong đó có MSCI.
Nhiệm vụ thứ hai là hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao năng lực vận hành thị trường. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán, bù trừ, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đối với thị trường chứng khoán cơ sở theo lộ trình; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát, bảo đảm thị trường vận hành an toàn, ổn định và thông suốt.
Thứ ba là nâng cao chất lượng hàng hóa và đa dạng hóa sản phẩm. Cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn thông qua chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết; phối hợp thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và triển khai các chính sách đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam theo quy định.
Đồng thời, việc nghiên cứu phát triển các sản phẩm tài chính mới cũng được chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu huy động vốn, đầu tư và quản trị rủi ro, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của thị trường.
Thứ tư là phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp và bền vững, chú trọng thu hút các nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và định chế tài chính dài hạn. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ đẩy mạnh đào tạo, phổ biến kiến thức, nâng cao kỹ năng và nhận thức về rủi ro cho nhà đầu tư cá nhân, góp phần hình thành văn hóa đầu tư chuyên nghiệp, dài hạn.
Thứ năm là nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và tăng cường kỷ luật, kỷ cương thị trường. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, ứng dụng công nghệ trong phát hiện, cảnh báo rủi ro; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
Muốn hút vốn ngoại, cần thêm hàng hóa chất lượng
Một trong những vấn đề được bà Vũ Thị Chân Phương đặc biệt nhấn mạnh là vai trò của doanh nghiệp trong việc nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán.
Theo bà, việc nâng hạng tạo cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư quốc tế, nhưng để tận dụng được cơ hội đó, doanh nghiệp phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và chất lượng quản trị công ty.
Đặc biệt, các doanh nghiệp niêm yết cần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo đảm quyền lợi cổ đông; từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về quản trị, báo cáo tài chính và công bố thông tin. Hoạt động quan hệ nhà đầu tư cũng cần được chú trọng, trong đó có việc tăng cường cung cấp thông tin bằng tiếng Anh để nhà đầu tư quốc tế thuận lợi tìm hiểu và đánh giá cơ hội đầu tư.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, sử dụng vốn hiệu quả và tạo ra giá trị bền vững cho cổ đông.
“Việc nâng hạng tạo thêm cơ hội cho thị trường, nhưng chất lượng hoạt động và triển vọng phát triển của doanh nghiệp mới là những yếu tố quan trọng để thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn”, bà Phương nhấn mạnh.
Đối với các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và tổ chức trung gian, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng cần tiếp tục nâng cao năng lực tư vấn, quản trị rủi ro và chất lượng dịch vụ, phát huy tốt hơn vai trò kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Đáng chú ý, để thị trường thực sự hấp dẫn dòng vốn ngoại, bà Phương cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương trong việc hoàn thiện những điều kiện cần thiết cho thị trường phát triển.
Trong đó, cần tiếp tục rà soát các quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp, nhất là những ngành, lĩnh vực có điều kiện, theo hướng tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường, phù hợp với pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Theo bà, khi nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường, họ cần có hàng hóa để mua. Nếu tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp đã ở mức quá thấp, nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn trong việc giải ngân, dù có nhu cầu đầu tư.
Do đó, việc rà soát, xem xét điều chỉnh tỷ lệ sở hữu nước ngoài là một trong những vấn đề cần được quan tâm để tăng khả năng hấp thụ dòng vốn quốc tế. Song song đó, cần nghiên cứu hoàn thiện cơ chế và tạo điều kiện phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, giúp nhà đầu tư nước ngoài chủ động quản trị rủi ro trong quá trình đầu tư tại Việt Nam.
Một giải pháp khác là đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch; khuyến khích các doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả tham gia thị trường. Qua đó, không chỉ gia tăng quy mô mà còn cải thiện chất lượng hàng hóa, tạo thêm lựa chọn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Kết thúc bài phát biểu, bà Vũ Thị Chân Phương cho rằng vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ được khẳng định bằng việc nâng hạng, mà còn phải thể hiện qua chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và niềm tin của nhà đầu tư.
Để hiện thực hóa cơ hội từ các dòng vốn mới, cần sự chung tay của cơ quan quản lý, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức tài chính và nhà đầu tư. Về phía Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cơ quan này sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, hướng tới xây dựng thị trường chứng khoán minh bạch, công bằng, an toàn, hiệu quả và bền vững.
