Phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào những mục tiêu tham vọng hay công nghệ mới, mà đòi hỏi chiến lược rõ ràng, thể chế đáng tin cậy, nguồn vốn phù hợp và đội ngũ đủ năng lực để biến kế hoạch thành kết quả thực tiễn. Đây là thông điệp xuyên suốt tại Hội nghị quốc tế về Phát triển bền vững 2026 (ISSD 2026) vừa diễn ra tại Đại học RMIT Việt Nam.
Do cụm nghiên cứu Phát triển bền vững và Tiêu dùng thuộc Đại học RMIT Việt Nam tổ chức với chủ đề “Chuyển đổi, đổi mới sáng tạo và chính sách vì phát triển bền vững”, hội nghị đã quy tụ đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp để thảo luận về ba bài toán cốt lõi: chiến lược dài hạn, nguồn lực tài chính và vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt trong sự cân bằng với niềm tin và lợi ích con người.
1. Phát triển bền vững phải là cốt lõi của chiến lược dài hạn
Mở đầu hội nghị, GS. Bert George (Đại học Thành phố Hồng Kông) chỉ ra rằng các tổ chức thường gặp khó khăn trong việc tạo ra thay đổi lâu dài nếu các dự án môi trường, xã hội hoạt động tách rời khỏi định hướng chung. Theo ông, phát triển bền vững cần gắn liền trực tiếp với phương thức lập kế hoạch, phân bổ ngân sách và điều hành công việc hằng ngày thay vì chỉ dừng lại ở các cam kết trên báo cáo thường niên.
Đưa ra bốn yêu cầu thiết thực gồm xác định rõ mục tiêu, ra quyết định dựa trên bằng chứng, thấu hiểu đặc điểm từng địa phương và xây dựng kế hoạch khả thi, GS. Bert George nhấn mạnh ý nghĩa thực tiễn đối với Việt Nam trong bối cảnh các cơ quan công quyền đang đẩy mạnh cải cách tổ chức. Tuy nhiên, việc thay đổi cơ cấu tự thân chưa đủ đảm bảo dịch vụ công tốt hơn nếu thiếu đi việc xác định đúng ưu tiên, phân công trách nhiệm và giám sát thực thi sát sao.
2. Giải bài toán vốn và thách thức tài chính bền vững
Chuyển trọng tâm từ chiến lược sang nguồn lực đầu tư, ông Rich McClellan, Giám đốc điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), nhận định một chiến lược chỉ thành hiện thực khi có nguồn lực tài chính hậu thuẫn.
- Thách thức kép của Việt Nam: Theo ước tính từ báo cáo của Ngân hàng Thế giới được ông McClellan dẫn dắt, để đạt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 đồng thời hoàn thành cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam cần bổ sung nguồn lực tương đương 6,8% GDP mỗi năm (khoảng 368 tỷ USD giai đoạn đến năm 2040).
- Minh bạch và nguồn nhân lực: Việc huy động dòng vốn lớn đi kèm bài toán phân phối hiệu quả. Tài chính bền vững được xem là phép thử khó do lợi nhuận thường mang tính dài hạn và các cam kết “xanh” đòi hỏi cơ chế kiểm chứng chặt chẽ, dữ liệu đáng tin cậy cùng đội ngũ nhân sự chuyên môn cao.
- Tiến độ của VIFC-HCMC: Ông McClellan cũng giới thiệu VIFC-HCMC như một bệ phóng pháp lý và quản lý. Sau khi hoàn thiện khung pháp lý vào năm 2025, trung tâm đang tiến bước vào giai đoạn xây dựng thể chế với mục tiêu các tổ chức đầu tiên được cấp phép sẽ chính thức vận hành từ năm 2027.
3. AI chỉ phát huy giá trị khi gắn liền với con người và niềm tin
Trong phiên thảo luận chuyên đề về “Chiến lược phát triển bền vững trong kỷ nguyên AI” do TS. Chu Thanh Tuấn (Đại học RMIT Việt Nam) điều phối, các chuyên gia gồm nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc Knapper, bà Kashish Bhambi (DIGI-TEXX Vietnam), TS. Nguyễn Thanh Hòa (Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM) và ông Rich McClellan đã làm rõ các điểm nghẽn và giải pháp ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.
- Nguyên Đại sứ Marc Knapper nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch, niềm tin và việc đặt con người ở vị trí trung tâm nhằm tạo dựng uy tín trong hợp tác quốc tế.
- Bà Kashish Bhambi lưu ý doanh nghiệp cần gắn kết AI với thách thức thực tiễn, đòi hỏi song hành dữ liệu tốt, an ninh mạng và sự giám sát chặt chẽ từ con người.
- TS. Nguyễn Thanh Hòa nhìn nhận từ góc độ quản lý đô thị rằng AI tại một đô thị lớn như TP.HCM chỉ phát huy hiệu quả khi kết nối đồng bộ với dịch vụ công, hạ tầng số và tiêu chuẩn dữ liệu chung.
4. Kết nối bốn nhà: Nền tảng cho sự chuyển đổi thực chất
Được đồng chủ trì bởi TS. Chu Thanh Tuấn và PGS.TS Phạm Nguyễn Anh Huy (Đại học RMIT Việt Nam), ISSD 2026 khép lại với thông điệp mạnh mẽ về sự phối hợp đa phương: Nhà nước kiến tạo chính sách và thể chế, doanh nghiệp đổi mới thực thi, thị trường tài chính điều tiết nguồn vốn, và trường đại học đóng góp nghiên cứu độc lập cùng nguồn nhân lực chất lượng cao. Khả năng kết nối chặt chẽ giữa chính sách, tài chính, công nghệ và con người chính là chìa khóa đưa các mục tiêu phát triển bền vững đi vào cuộc sống.
