Châu Âu lập kỷ lục nhờ xe thuần điện và chính sách ổn định
Tháng 9 năm 2026 là tháng mạnh nhất từ trước đến nay của thị trường xe điện châu Âu. Gần 600.000 chiếc bán ra đồng nghĩa doanh số tăng 39% so với cùng kỳ và tăng 62% so với tháng 8, vượt 10% so với kỷ lục cũ lập hồi tháng 6. Động lực chính đến từ xe thuần điện, nhóm xe chỉ chạy bằng điện và không có động cơ xăng, với doanh số tăng 50% so với cùng kỳ, trong khi xe lai sạc điện, nhóm xe vừa chạy xăng vừa có thể sạc điện từ bên ngoài, tăng khiêm tốn hơn ở mức 16%.
Năm thị trường gồm Vương quốc Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Phần Lan cùng lập kỷ lục doanh số tháng cao nhất từ trước đến nay. Pháp bán ra gần 80.000 chiếc, tăng 78% so với cùng kỳ, còn Đức đạt 117.000 chiếc, tăng 61%. Tại Vương quốc Anh, doanh số tăng hơn 3,5 lần so với tháng 8, một phần nhờ mùa đổi biển số tháng 9 vốn luôn kích thích thị trường ô tô nước này, trong khi tỉ trọng xe điện trong tổng doanh số xe mới của Anh giữ quanh mức 40%. Tính lũy kế 9 tháng, châu Âu đã bán 3,9 triệu xe điện, tăng 30% so với cùng kỳ, mức tăng trưởng khu vực lớn nhanh nhất trong ba thị trường truyền thống của ngành.
Bắc Mỹ trả giá cho giai đoạn mua dồn trước hạn ưu đãi
Ở chiều ngược lại, doanh số xe điện tại Bắc Mỹ giảm 44% so với cùng kỳ, mức giảm theo tháng sâu nhất trong năm 2026, xuống còn khoảng 130.000 chiếc. Theo Benchmark Mineral Intelligence, nguyên nhân chính nằm ở mặt bằng so sánh: cùng kỳ năm trước, người mua Mỹ đổ xô đến đại lý để kịp hưởng ưu đãi thuế liên bang trước khi chương trình hết hạn vào cuối tháng 9 năm 2025. Khi mặt bằng cao bất thường đó qua đi, con số của tháng 9 năm 2026 trông xấu hơn thực chất nhu cầu, dù lũy kế 9 tháng của khu vực vẫn giảm 24% xuống 1,2 triệu chiếc.
Ông Charles Lester, quản lý dữ liệu của Benchmark Mineral Intelligence, nhận định từ quý IV năm 2026, các phép so sánh sẽ dễ thở hơn khi thị trường bước qua giai đoạn sụt giảm sau khi ưu đãi hết hạn. Diễn biến này là minh họa rõ nét cho rủi ro của các chương trình hỗ trợ có hạn chót cứng: doanh số bị kéo dồn về trước hạn, rồi rơi mạnh ngay sau đó, khiến cả hãng xe lẫn hệ thống đại lý khó lập kế hoạch sản xuất và tồn kho ổn định.
Châu Âu vừa có tháng bán xe điện mạnh nhất từ trước đến nay, với gần 600.000 chiếc bán ra trong tháng 9, cao hơn 10% so với kỷ lục cũ lập hồi tháng 6.
Phát biểu của ông Charles Lester, quản lý dữ liệu tại Benchmark Mineral Intelligence, theo bản tin Reuters ngày 16 tháng 10 năm 2026
Trung Quốc chững lại trong nước và nhóm thị trường mới nổi lên
Trung Quốc vẫn là thị trường duy nhất bán hơn 1 triệu xe điện trong một tháng, với 1,11 triệu chiếc, nhưng con số này giảm 18% so với cùng kỳ và lũy kế 9 tháng đạt 8,1 triệu chiếc, giảm 13%. Nhu cầu trong nước trầm lắng đang thúc đẩy các hãng xe Trung Quốc dựa nhiều hơn vào xuất khẩu để duy trì sản lượng. Bức tranh đó tương phản với số liệu nội địa đầy sức sống của mảng xe năng lượng mới tại chính thị trường này, cho thấy cách tính và phạm vi thống kê khác nhau có thể cho ra những gam màu khác nhau về cùng một thị trường, và người đọc cần nhìn cả hai bộ số liệu trước khi kết luận.
Điểm sáng ít được chú ý nằm ngoài ba thị trường lớn. Nhóm phần còn lại của thế giới bán ra khoảng 310.000 xe điện trong tháng 9, tăng 81% so với cùng kỳ, và lũy kế 9 tháng đạt 2,3 triệu chiếc, tăng 93%. Tốc độ tăng gần gấp đôi này cho thấy xe điện đang lan nhanh sang các thị trường mới ở châu Á, Mỹ Latinh và Trung Đông, nơi mặt bằng khởi điểm còn thấp và dư địa tăng trưởng còn lớn.
Thông điệp xanh từ một tháng phân hóa
Ở góc độ môi trường, tháng giảm 2% chưa đảo ngược được xu hướng chung, bởi lũy kế 9 tháng toàn cầu vẫn tăng 3% lên 15,5 triệu chiếc. Mỗi chiếc xe điện bán ra thay cho xe xăng đều góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và giảm phát thải tại các đô thị, với điều kiện nguồn điện sạc ngày càng sạch hơn. Điều thị trường tháng 9 cho thấy rõ nhất là vai trò của chính sách ổn định và có lộ trình: nơi hỗ trợ được duy trì đều đặn như châu Âu, doanh số lập kỷ lục; nơi ưu đãi kết thúc đột ngột như Mỹ, thị trường phải trả qua một giai đoạn điều chỉnh đau đớn.
Với người mua xe và các nhà hoạch định tại Việt Nam, bài học rút ra khá thực tế. Quyết định chuyển sang xe điện của số đông không chỉ phụ thuộc vào giá xe, mà còn phụ thuộc vào niềm tin rằng chính sách hỗ trợ, hạ tầng sạc và chi phí sử dụng sẽ không thay đổi quá nhanh. Quý IV năm 2026, khi Bắc Mỹ bước qua giai đoạn so sánh bất lợi và châu Âu giữ nhịp sau kỷ lục tháng 9, sẽ cho thấy cú giảm này là một nhịp nghỉ ngắn hay là dấu hiệu thị trường toàn cầu bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm hơn và chọn lọc hơn.
Đọc thêm: Xe năng lượng mới chiếm kỷ lục 61,6% doanh số xe mới tại Trung Quốc trong tháng 9 năm 2026 · Điện mặt trời thế giới lắp mới 690 GW trong năm 2025: tổng công suất đạt 2,96 TW, đủ tạo khoảng 12% lượng điện toàn cầu
Nguồn: Benchmark Mineral Intelligence, số liệu doanh số xe điện toàn cầu tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2026 công bố ngày 16 tháng 10 năm 2026; Reuters ngày 16 tháng 10 năm 2026 về cùng bộ số liệu và phát biểu của ông Charles Lester; Electrek ngày 16 tháng 10 năm 2026 về chi tiết doanh số theo khu vực và từng quốc gia châu Âu.
