Dù nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới quanh năm tràn ngập ánh nắng, tình trạng thiếu hụt Vitamin D lại đang diễn ra phổ biến tại các quốc gia đô thị hóa cao như Singapore. Theo Khảo sát Sức khỏe Quốc gia Singapore, khoảng 40% dân số nước này rơi vào tình trạng thiếu Vitamin D và 8% ở mức thiếu hụt nghiêm trọng. Thực trạng này phản ánh sự tương phản rõ rệt giữa điều kiện tự nhiên và thói quen sinh hoạt của người dân đô thị.
Rào cản từ lối sống và kiến trúc đô thị
Giới y khoa nhận định nguyên nhân cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc sử dụng kem chống nắng mà xuất phát từ quy hoạch đô thị và nhịp sống hiện đại. Phần lớn người dân di chuyển khép kín giữa các căn hộ, bãi đỗ xe, văn phòng làm việc và trung tâm thương mại thông qua hệ thống đường đi có mái che hoặc đường hầm. Giờ làm việc hành chính trùng khớp với thời điểm tia UVB, thành phần duy nhất trong ánh nắng kích thích da tổng hợp Vitamin D, hoạt động hiệu quả nhất.
Một nghiên cứu cho thấy gần 33% nhân viên làm việc trong nhà bị thiếu hụt Vitamin D. Việc ngồi cạnh cửa kính cũng không mang lại hiệu quả do kính thông thường cản trở hầu hết tia UVB. Tình trạng thiếu hụt này cũng có sự phân hóa rõ rệt:
- Sắc tố da: Người có sắc tố da sẫm màu hơn (như người gốc Mã Lai và Ấn Độ) hấp thụ tia UVB chậm hơn so với người da sáng, khiến tỷ lệ thiếu hụt ở nhóm này đạt từ 82% đến 89%.
- Giới tính: Khoảng 54% phụ nữ bị thiếu Vitamin D so với 30% ở nam giới, do thói quen che chắn chống nắng và trang phục kín đáo.
- Độ tuổi và thể trạng: Người cao tuổi và người béo phì cũng thuộc nhóm rủi ro cao do khả năng tổng hợp giảm hoặc vi chất bị lưu giữ trong mô mỡ.
Vai trò thiết yếu đối với sức khỏe
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa canxi và phốt pho, giúp duy trì mật độ xương và sức mạnh cơ bắp. Thiếu hụt vi chất này làm tăng nguy cơ loãng xương, suy giảm cơ bắp (sarcopenia) ở người già, đồng thời liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường tuýp 2, cao huyết áp và một số bệnh ung thư. Đối với phụ nữ mang thai, Vitamin D đặc biệt quan trọng để hỗ trợ sự phát triển hệ xương của thai nhi.
Giải pháp cân bằng giữa hấp thụ và bảo vệ da
Hiện nay, các tổ chức y tế khuyến nghị duy trì nồng độ 25(OH)D trong máu từ 20 ng/ml trở lên đối với người trưởng thành và từ 30 ng/ml đối với người cao tuổi hoặc người có nguy cơ loãng xương.
Để bổ sung Vitamin D an toàn mà không làm tăng nguy cơ ung thư da do tiếp xúc quá đà với tia UV:
- Tận dụng ánh nắng tự nhiên: Tiếp xúc ngắn với ánh nắng vào giữa buổi sáng hoặc chiều muộn, để hở một phần da tay hoặc mặt khoảng vài lần mỗi tuần.
- Chế độ ăn uống: Bổ sung các loại thực phẩm giàu Vitamin D như cá béo (cá hồi, cá hồi bốt), sữa, nước ép hoặc ngũ cốc được tăng cường vi chất.
- Bổ sung qua đường uống: Người trưởng thành cần khoảng 600 IU/ngày và nâng lên 800 IU/ngày sau 70 tuổi. Việc sử dụng liều cao để điều trị thiếu hụt cần có sự chỉ định của bác sĩ để tránh tình trạng tăng canxi máu (hypercalcaemia) gây tổn thương thận và tim mạch.
